حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٢٣ - 2 اهتمام صحابه و اصحاب ائمه عليهم السلام به نقد متن

فداك يابن رسول اللَّه! من أىّ شئ خلقها؟ فقال: أخبرنى أبى عن آبائه قال: قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله: إنّ اللَّه تبارك و تعالى قبض قبضة من طين فخلطها بيمينه- و كلتا يديه يمين- فخلق منها آدم و فضلت فضلة من الطين فخلق منها حوّاء.[١]

ابو مقدام مى‌گويد: از امام باقر عليه السلام پرسيدم: خداوند، حوّا را از چه آفريد؟

فرمود: «ديگران چه مى‌گويند؟».

گفتم: آنان معتقدند كه خداوند، حوّا را از دنده مرد خلق كرد.

فرمود: «دروغ مى‌گويند! آيا خداوند، ناتوان بود كه حوّا را به گونه‌اى ديگر بيافريند؟».

گفتم: پس حوّا چگونه آفريده شد؟

فرمود: «پدرم از پدرانش و آنها از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل فرموده است كه خداوند، مشتى خاك را از زمين برداشت، با دست راست خود- كه هر دو دست او راست است- آن را به هم زد و از آن، آدم را آفريد و از زيادى آن، حوّا را خلق كرد».

٢. اهتمام صحابه و اصحاب ائمّه عليهم السلام به نقد متن‌

گذشته از اين سخنان و سيره- كه مصدر اهتمام و توجّه به نقد متن به شمار مى‌آيند-، صحابه پيامبر صلى الله عليه و آله و اصحاب ائمّه عليهم السلام در عمل به آنها توجّه وافر داشتند كه در اين جا به نمونه‌هايى اشاره مى‌شود. در كتاب الاجابة لايراد ما استدركته عايشة على الصحابة،[٢] بدر الدين زركشى، نمونه‌هايى از نقدهاى محتوايى را كه عايشه، بر صحابه وارد كرده، گردآورده است كه ما دو نمونه از نقدهاى او را بر ابو هريره مى‌آوريم:

إنّ رجلين دخلا على عايشه فقالا: إنّ أبا هريرة- يحدث إن نبى اللَّه صلى الله عليه و آله كان يقول:

انّما الطيرة فى المرأة و الدابة و الدار ... قالت: والذى انزل القرآن على أبى القاسم، ما هكذا كان يقول و لكن كان نبى اللَّه صلى الله عليه و آله يقول: كان أهل الجاهلية يقولون: الطيرة

[١]. همان جا.

[٢]. اين اثر، به همّت سعيد الافغالى تحقيق شده و المكتب الاسلامى بيروت، بارها آن را به چاپ رسانده است.