حديث پژوهى

در باره اين مجلد

بخش يك كليات

نقش تمدنى حديث

تأثير حديث بر علوم اسلامى

شاهد اول كتاب هاى تفسير اثرى شيعه و اهل سنت

شاهد دوم سخنان مفسران نخستين در آغاز كتب تفسير

شاهد سوم نظريات پژوهشگران علم حديث

درآمدى بر جايگاه احاديث پزشكى

يك مصادر حديثى روايات پزشكى

الف مصادر حديثى شيعى

ب مصادر اهل سنت

دو وحيانى بودن يا نبودن روايات پزشكى

الف وحيانى بودن روايات پزشكى

ب غير وحيانى بودن روايات پزشكى

ج نظريه تلفيق

بررسى احاديث

الف احاديث دلالت كننده بر وحيانى بودن دانش پزشكى

ب احاديث دلالت كننده بر بشرى بودن دانش پزشكى

گزارش موضوعى و محتوايى احاديث

الف محتوا و موضوعات، بر اساس تبويب كتب حديث

ب مراجعه به احاديث

بخش دو فقه الحديث و نقد متن

زن در سخن و سيره پيامبر خدا

الف برابرى زنان و مردان، در حوزه انسانى

1 زنان، همتاى مردان

2 مساوات ميان دختران و پسران

ب كرامت زن

1 سفارش به گراميداشت مقام زن

2 محبت به زنان، نشانه ايمان و اخلاق پيامبران

3 اختياردارى زنان در امر ازدواج

4 مشورت با زنان

ج تعامل انسانى با زنان

1 سلام كردن به زنان

2 عيادت از زنان بيمار

3 پذيرفتن دعوت به غذا

4 احوال پرسى و ديدار از زنان

5 تشويق به دانش اندوزى

6 پاسخگويى به پرسش هاى زنان

7 تغيير نام زنان از سوى پيامبر صلى الله عليه و آله

8 بردن همسر، در هر سفر

د جايگاه معنوى زنان

1 بهشت، زير پاى مادران

2 نيكى به دختر و خواهر، سبب رفتن به بهشت

3 بهشت، پاداش حاملگى، وضع حمل و شير دادن زنان

ه منع از خشونت عليه زنان

1 منع از زدن و دادن اجازه زدن با اكراه

2 منع از زدن، با تعبيرهاى عاطفى

3 زدن، مشروط به ارتكاب فحشاى روشن و آشكار از سوى زن

4 پرهيز از زدن، سنت پيامبر صلى الله عليه و آله

5 آويزان كردن عصا، براى ترساندن زن هاى نافرمان

نگاهى به حديث زينب عطاره

يك حديث زينب العطارة الحولاء

دو حديث الحولاء العطارة

الف مصادر شيعى

ب مصادر اهل سنت

نقد متن؛ پيشينه تاريخى، حجيت و اعتبار

يك پيشينه تاريخى نقد متن

الف دوره پيش از كتابت و تدوين رسمى(قرن يكم تا قرن سوم)

1 روايات عرض حديث

2 اهتمام صحابه و اصحاب ائمه عليهم السلام به نقد متن

ب دوره تدوين حديث و علوم اسلامى(قرن چهارم تا دوره معاصر)

1 محدثان

2 اصوليان

3 دراية الحديث

4 ديگر متفكران اسلامى

ج دوره معاصر

1 كتاب هاى مستقل

2 آثار تطبيقى

رأى ما

دو حجيت و اعتبار نقد متن

الف گفتار پيشوايان دينى در اهتمام به عرض اخبار و روايات، بر قرآن و سنت قطعى

ب سيره و عمل پيشوايان دين در نقد متن

ج اهتمام صحابه و اصحاب ائمه عليهم السلام در نقد متن

د سيره متفكران اسلامى از آغاز تاكنون

ه سيره عقلا

سه قواعد و ضوابط نقد متن

مخالفت با قرآن

الف دسته بندى روايات عرض حديث بر قرآن

ب بررسى مفاد روايات عرض حديث بر قرآن

ج نمونه هايى از عرض اخبار بر قرآن

بخش سه مطالعات تاريخى

حوزه حديثى مغاربه

الف تعيين حدود جغرافيايى مغرب

ب منبع شناسى تاريخ حديث مغرب

1 منابع عام(شمال افريقا و اندلس)

2 منابع مربوط به شمال افريقا

3 منابع مربوط به اندلس

ج چگونگى ورود حديث

1 ورود حديث به قيروان

آثار برجسته قيروانى ها

يك المصنفات على الأبواب

دو الطبقات

سه رجال الحديث

چهار المصنفات التى جمعت بين الحديث و غيره

2 ورود حديث به اندلس

رأى اول قرن دوم هجرى

رأى دوم قرن سوم هجرى

يك معاوية بن صالح حمصى

دو صعصعة بن سلام شامى

سه عبد الملك بن حبيب سلمى

چهار بقى بن مخلد

پنج محمد بن وضاح

د فعاليت هاى حديثى مغاربه

ه محدثان بزرگ و آثار برجسته حديثى مغربى ها

1 محمد بن وضاح القرطبى(199 - 286 ق)

2 ابو سعيد سحنون بن سعيد بن حبيب التنوخى(202 - 256 ق)

3 بقى بن مخلد قرطبى(201 - 276 ق)

مسند بقى بن مخلد

4 ابو محمد قاسم بن ثابت سر قسطى(255 - 302 ق)

5 ابو عمر يوسف بن عبد الله بن محمد بن عبد البر بن عاصم غرى(ابن عبد البر)(368 - 463 ق)

التمهيد

6 ابو الوليد سليمان بن خلف بن سعد بن ايوب الباجى(423 - 494 ق)

7 ابو محمد عبد الرحمان بن عتاب(433 - 528 ق)

8 ابو بكر محمد بن عبد الله بن محمد بن عبد الله بن أحمد معافرى شبيلى(ابن عربى)(468 - 543 ق)

القبس فى شرح«موطأ» ابن أنس

9 ابو الفضل عياض بن موسى بن عياض(قاضى عياض)(476 - 544 ق)

إكمال المعلم

10 عبد الحى بن عبد الكبير الكتانى(1382 ق)

و ويژگى هاى حوزه حديثى مغاربه

1 محور بودن كارهاى حديثى شرقى و ايرانى

2 محور بودن«الموطأ» و حديث مالك

3 عدم شكل گيرى اخبارى گرى و سلفى گرى

نگاهى به آثار و انديشه هاى علامه شعرانى

الف آثار حديثى علامه شعرانى

1 تعليقه بر«الوافى»

2 تعليقه بر«وسائل الشيعة»

3 تعليقه بر شرح«كافى» ملا صالح مازندرانى

4 حاشيه بر«إرشاد القلوب» ديلمى

5 حاشيه بر«فصل الخطاب» محدث نورى

6 تكميل جلد چهاردهم«منهاج البراعة»

7 شرحى بر 23 فقره از خطبه 184«نهج البلاغه»

8 ترجمه و شرح دعاى عرفه

9 ترجمه و شرح فارسى«صحيفه سجاديه»

10 تصحيح«جامع الرواة»

11 تصحيح«حلية المتقين»

12 - 14 تصحيح«كتاب أبى الجعد»،«نثر اللآلى» و«الطب»

15 تجديد نظر و تصحيح«صد كلمه قصار»

16 مقدمه بر«شرح نهج البلاغه» ملا محمد صالح روغنى قزوينى

17 مقدمه و تقريظ بر تكمله«منهاج البراعة»

18 مقدمه«جامع الأحاديث» و اشراف بر تصحيح و مقابله آن

19 جستارى در رد انتساب تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السلام

20 رساله اى در علم درايه

ب انديشه هاى علم الحديثى علامه شعرانى

1 مرور منابع پيشين

2 ساماندهى انديشه هاى حديثى علامه شعرانى

يك مباحث فلسفه حديث

دو مباحث تاريخ حديث

سه مباحث مربوط به ارزيابى صدور

چهار مباحث فقه الحديثى

پنج مباحث مصطلح الحديث و درايه

ج طرح تدوين موسوعه انديشه هاى حديثى علامه شعرانى

جلد اول مقالات منتشر شده در باره آثار و انديشه هاى حديثى علامه شعرانى

جلد دوم رساله ها و مقدمه هاى حديثى علامه شعرانى

جلد سوم تا پنجم تعليقه ها و تحشيه ها بر كتب حديثى

تحليلى بر نگارش هاى«الموضوعات» در اهل سنت

يك گزارش كتاب هاى«الموضوعات»

الف فهرست كتب، بر پايه قرون

ب فراوانى نويسندگان

ج كتاب هاى اصلى و فرعى

د سبك كتاب ها

دو تحليل نگارش ها

الف تحليل بر پايه پراكندگى و فراوانى بر حسب قرون

ب تحليل بر پايه شهرها و مناطق جغرافيايى

ج تحليل بر اساس گرايش هاى فكرى و مذهبى نويسندگان

د تحليل بر اساس تعداد روايات مجعول و موضوعات آنها

1 عناوين و تعداد ابواب و تعداد احاديث

2 فراوانى احاديث ضعيف يا جعلى در عناوين ياد شده

سه نتايج تحليل ها

الف ادوار زمانى

ب منطقه جغرافيايى

ج گرايش هاى فكرى

د موضوعات

قرن هشتم

قرن دهم

قرن پانزدهم

به بهانه تصحيح«أخبار الزينبات»

الف روش دانش هاى نقلى در استناد و استنتاج

ب بررسى كتاب«أخبار الزينبات»

ج انتشار دوباره«أخبار الزينبات»، چرا؟

د باورهاى عامه و پژوهش هاى علمى

1 از جهت مبنا و پايه

2 از جهت پيامد

3 از جهت دايره و قلمرو

گزارش اجمالى از كنگره بزرگداشت حضرت عبد العظيم حسنى

يكم شخصيت عبد العظيم حسنى عليه السلام

1 بعد روحى

2 بعد علمى

3 بعد جهادى

دوم بزرگداشت عالمان رى

سوم پژوهش هاى انجام شده در كنگره

1 تأليف، تدوين و تصحيح 25 جلد كتاب

2 مجموعه مقالات كنگره

3 انتشار ويژه نامه مجلات

4 لوح فشرده

5 خبرنامه كنگره

چهارم در باره كنگره عبد العظيم

همراه با كنگره بين المللى بزرگداشت ثقة الاسلام كلينى

الف فعاليت هاى انجام شده بر«الكافى»

ب اهداف برگزارى كنگره ثقة الاسلام كلينى

ج برنامه ريزى علمى كنگره

د آثار كنگره

يك«الكافى» 15 جلد

دو شروح و تعليقه هاى الكافى 28 جلد

سه مجموعه آثار توليدى كنگره 19 جلد

چهار ويژه نامه هاى مجلات

پنج خبرنامه

ه پژوهش هاى بر جاى مانده

تحليلى بر خطبه«الكافى»

الف حمد و ثناى خداوند

ب گواهى به پيامبرى حضرت محمد صلى الله عليه و آله

ج تبيين كلامى نياز به دين

د اختلاف روايات و راه هاى تشخيص آن

ه تأليف«الكافى»

1 كتاب جامع

2 تفصيل كتاب الحجة

3 تقديم كتاب العقل و فضائل العلم

چند نكته

بايسته هاى پژوهش در باره«الكافى» و كلينى

الف پژوهش هايى در باره«الكافى»

1 بازسازى مصادر«الكافى»

2 شرح و بررسى برخى احاديث خاص در«الكافى»

3«الكافى» در آثار و نوشته هاى منتقدان و مستشرقان

ب تصحيح و چاپ شروح و تعليقه هاى«الكافى»

ج پژوهش هاى تاريخى در باره كلينى

د پژوهش هايى در باره آثار كلينى

بخش چهار تصحيح متون

رسالة فى ما لم يثبت فيه حديث صحيح من الأبواب

مقدمه مصحح

اول گذرى بر زندگانى علمى فيروزآبادى

دوم مرورى بر كتاب«سفر السعادة»

الف نسخه ها

ب چاپ ها

ج ترجمه ها و شرح ها

د گزيده ها

سوم«خاتمة سفر السعادة» يا«رسالة فى بيان ما لم يثبت فيه حديث صحيح من الأبواب»

متن رساله

نمايه هاى موضوعى

فهرست منابع و مآخذ

الف كتاب ها

ب مقالات و نشريات

حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ٢٩٧ - د پژوهش هايى در باره آثار كلينى

ج. پژوهش‌هاى تاريخى در باره كلينى‌

از حيات مرحوم كلينى، اطلاعات دقيقى در دست نيست و پرسش‌هاى بسيارى در اين زمينه مطرح شده كه هنوز پاسخ نيافته‌اند. پاسخ اين پرسش‌ها در فهم بهتر فضاى تدوين الكافى، بسى سودمند خواهد بود؛ پرسش‌هايى از قبيل:

١. كلينى چند سال در رى زندگى كرد؟

٢. در چه سالى به بغداد رفت و چند سال در بغداد حضور داشت؟

٣. آيا بجز بغداد، به جاهاى ديگرى مانند: كوفه، قم، نيشابور، ماوراء النهر، دمشق، بعلبك و ... نيز سفر كرده است؟

٤. ارتباط كلينى با عالمان اهل سنّت چگونه بوده است؟

٥. ارتباط كلينى با دولت شيعى آل بويه چگونه بوده است؟

٦. چگونه مى‌توان شخصيت كلامى، فقهى و حديثى كلينى را بر اساس كتاب الكافى تحليل كرد؟

٧. آيا كلينى، با نوّاب اربعه ارتباطى داشته است؟

٨. شرايط اجتماعى- فرهنگى رى و بغداد در عصر كلينى چگونه بوده است؟

٩. آيا كلينى براى تدوين الكافى، الگويى در اختيار داشته است؟

١٠. ارتباط كلينى با مكتب‌هاى حديثى قم و بغداد چگونه بوده است؟

د. پژوهش‌هايى در باره آثار كلينى‌

كلينى بجز الكافى، آثار ديگرى (و دست كم، پنج كتاب) نيز داشته است كه امروزه در دست نيستند. آيا مى‌توان آنها را احيا كرد؟ مثلًا صدوق در كتاب‌هايش ٥٥ حديث از كلينى نقل مى‌كند كه نيمى از آنها در الكافى نيست. آيا مى‌توان از اين طريق، به ديگر آثار كلينى دست يافت؟