حديث پژوهى - مهريزى، مهدى - الصفحة ١٨٥ - د فعاليت هاى حديثى مغاربه

پنج. محمّد بن وضّاح‌

وى دو بار به شرق سفر كرد. از مواليان بوده و پدر بزرگش معتق بود. او در سفر اوّل خود- كه به قصد گردآورى اطلاعات در باره زهّاد انجام داد-، با حديث آشنا شد و سفر دوم را براى طلب حديث انجام داد. وى نزد ٢٦٥ استاد تلمّذ كرد و بسيارى از آثار شرقى، مانند:

المصنف وكيع، الجامع الكبير سفيان ثورى، المسند ابن ابى شيبه، السير فزارى و فضل الجهاد ابن مبارك را در اندلس روايت كرد.

شاگردش احمد بن خالد، در باره او نوشته است:

و كان ابن وضّاح كثيراً ما يقول ليس هذا من كلام النبى فى شى‌ء هو ثابت من كلامه و له خطأ كثير محفوظ عنه.

او كتاب‌هايى در باره رجال و تراجم، مانند: العباد والعوابد، تسمية رجال عبد اللَّه بن وهب، مناقب مالك بن انس و سيرة عمر بن عبد العزيز نوشته كه همگى مفقود شده‌اند و از او، تنها كتاب البدع برجاى مانده است.[١] در اين جا مطلبى به ذهن نگارنده مى‌رسد كه چرا گروه دوم، ورود الموطأ مالك به اندلس را منظور نكرده و آن را مبدأ ورود حديث به اندلس قرار نداده‌اند؟ بى‌ترديد، الموطأ مالك، در اواخر قرن دوم به اندلس رفته و محور مباحث و گفتگوهاى علمى بوده است. ابوعبد اللَّه زياد بن عبد الرحمان اللخَّمى (م ١٩٣ ق)، نخستين كسى است كه اين كتاب را به اندلس بُرد.[٢]

د. فعّاليت‌هاى حديثىِ مغاربه‌

محمّد بن عبد اللَّه التليدى، در كتاب تراث المغاربة، آثار مكتوب مغاربه را در زمينه‌هاى حديث و دانش‌هاى مرتبط، شناسايى كرده است. وى در اين كتاب، ١٢١٣ اثر را به ترتيب الفبايى آثار، آورده است. وى در معرفى هر اثر، پس از ذكر نام كتاب يا رساله، نام نويسنده و تاريخ ولادت وى را مى‌نويسد و سپس اگر چاپ شده باشد، مشخّصات طبع اثر

[١]. همان، ص ١٤٥- ١٤٧.

[٢]. طبق الارطاب، ص ١٢٩.