سنّت‌اند كه تعيين امام را به اختيار و اتفاق مردم مى‌دانند. ابن باقلانى (متوفاى ٤٠٣ ق.) كه از مروّجان بزرگ اشاعره است، نيز عقيده داشت كه امامت به شيوه نص مردود است؛ زيرا «اگر پيامبر (ص) بر امامت امام معيّن تصريح مى‌كرد، فرمانبردارى از او ... را بر امّت واجب مى‌ساخت.» پس امامت «به واسطه بيعت با او و عقد امامت براى او از سوى مسلمانان فاضلى كه از اهل حلّ و عقد و معتمدان در اين امر مهمند» محقق مى‌شود. البته اگر انتخاب‌كننده يك نفر هم باشد، براى انتخاب امام و تحقق امامت كافى است. ابن باقلانى مى‌افزايد: امام بايد از صفاتى همچون قريشى بودن، بصيرت، جديّت در اجراى حدود الهى، و اعلميّت برخوردار باشد، ولى در صورتى كه به كفر، ستم، ترك نماز، خوددارى از اجراى حدود الهى، جنون دايمى، و اسارت طولانى مبتلا شود، مى‌توان وى را خلع كرد. «١» با ضعيف شدن معتزله، اشاعره مذهب عامه اهل سنّت و به ويژه پيروان امام شافعى «٢» شد و از زمان روى كار آمدن متوكّل، به مذهب رسمى خلفاى بنى‌عباس تبديل گرديد. اين فرقه پس از سقوط شيعيان آل‌بويه و استيلاى سلاجقه شافعى مذهب، گسترش زيادى يافت. نفوذ بى‌نظير حديث و حديث‌گرايى در بين مسلمانان اهل سنّت ناشى از سلطه اشاعره بر حوزه تفكر فقهى و اجتماعى آنان است. يكى از علل پايدارى و گسترش اشاعره در جهان اسلام، كوششى است كه انديشمندانى چون ابن باقلانى، جوينى، غزّالى و امام فخر رازى در ترويج آن به عمل آورده‌اند. «٣» ٢- معتزله‌ معتزله، كه يك گروه با گرايش خاص فكرى و سياسىِ سنّى‌مذهب است، در قرن‌