درس دوم: مبانى انديشه سياسى تشيّع (١)
فهم انديشه‌هاى سياسى مسلمانان، به فهم اصول تفكر سياسى تشيّع و تسنّن بستگى دارد؛ زيرا اين دو، مهم‌ترين فِرق اسلامى‌اند كه آراء و عقايد ساير فِرق نيز از آن دو تأثير پذيرفته است. علاوه بر آن، اگر تفاوت‌هاى اندك و شباهت‌هاى فراوان شيعه و سنّى به درستى درك نشود، فهم اين كه چرا غزّالى اين‌گونه گفته يا نگفته است، مشكل خواهد بود. البته تشريح مبانى تفكر شيعه و سنّى به معناى تشديد و تعميق اختلافات موجود بين پيروان اين دو مذهب نيست، بلكه فهم عميق اصول و مبانى تفكر آن‌ها به افزايش درك متقابل و كاهش اختلافات بين شيعيان و سنّيان مدد مى‌رساند. «١» اصل امامت‌ شيعيان علاوه بر اصول توحيد، نبوّت و معاد (اصول دين)، به اصول امامت و عدل (اصول مذهب) نيز اعتقاد دارند. تفسير اين اصول كلى و اعتقاد به آن، اعتقاد به اصول فرعى، جزئى و كوچك‌ترى (مانند اصل ولايت فقيه، اصل نفى ظلم) را در پى دارد.
مجموعه اين اعتقاداتِ خُرد و كلان، بخش بزرگى از عوامل شكل‌گيرى و تحول انديشه‌هاى سياسى شيعيان را در طول تاريخ پديد آورده است.
اعتقاد به امامت از اعتقاد به حاكميت مطلق خداوند بر جهان سرچشمه مى‌گيرد. به ديگر سخن، حاكميت مطلق بر جهان از آنِ خدا و همو است كه پيامبرانى براى راهنمايى و سعادت بشر فرستاده‌است. آخرين پيامبر الهى نيز به امر خداوند، حضرت على (ع) و يازده فرزند