انديشه سياسى مسلمانان - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٤٣
«شما به پادشاهى مستحقتريد، چون شما نايب اماميد و من فقط يكى از عاملان شمايم كه اوامر شما را اجرا مىكنم.» افزون بر آن، شاه به همگان دستور داد كه نواهى و اوامر شيخ را بدون كم و كاست به انجام رسانند. اما عدهاى از علما، مخالف مشروعيت سلاطين- چه عادل و چه ظالم- و نيز مخالف همكارى با آنان بودند، ولى بر اثر نفوذ فراوان و قدرت وافر معنوى كركى، آراء او بر نظرات مخالفان غالب گشت. «١» محقّق ثانى در باب نماز جمعه نيز نظرى برخلاف ديگران داشت. به اعتقاد او، اگرچه وجود امام معصوم (ع) و يا نايب خاص وى براى اقامه نماز جمعه شرط است، ولى اين شرط در عصر غيبت منتفى است و صرفاً وجود نايب عام براى اقامه نماز جمعه در عصر غيبت كافى مىباشد. بنابراين، كركى اقامه نماز جمعه را در عصر غيبت واجب مىدانست، ولى چون فقهاى ديگر رأى به وجوب عينى نماز جمعه نداده بودند، وى نيز رأى به وجوب تخييرى نماز جمعه داد. بحثى كه كركى در مورد نماز جمعه مطرح ساخت، به عنوان رسالهاى در باب ولايت فقيه درآمد؛ زيرا نايب عامى كه اقامه نماز جمعه با وجود او واجب است، همان ولىّ فقيه خواهد بود. گذشته از آن، اقامه نماز جمعه در عصر صفوى، با ذكر نام سلاطين صفوى همراه و اين به معناى مشروع بودن سلطنت شاهان صفوى از سوى علما بود. «٢» شيخ ابراهيم قطيفى ابراهيمبن سلمان «٣» بحرينى، معروف به شيخ ابراهيم قطيفى، در قطيف بحرين زاده شد و در نجف اشرف وفات يافت. وى از علماى بزرگ شيعه در قرن يازدهم شمسى است كه در علم و تقوا و بىاعتنايى به مال و مقامِ دنيا، شهره عام و خاص بود. او در زمان شاه طهماسب مىزيست و از شاگردان محقق ثانى (كركى) بود، اما با آراء استادش در