سياسى و اقتصادى و فرهنگى جامعه تشريح گشته است: اولًا، احكام شرع حاوى قوانين و مقررات متنوعى است كه يك نظام كلى اجتماعى را مى‌سازد. در اين نظام حقوقى، هرچه بشر نياز دارد فراهم آمده است ... ثانياً، با دقت در ماهيت و كيفيت احكام شرع، درمى‌يابيم كه اجراى آن‌ها و عمل به آن‌ها مستلزم تشكيل حكومت است و بدون تأسيس يك دستگاه عظيم و پهناور اجرا و اداره، نمى‌توان به وظيفه اجراى احكام الهى عمل كرد.» «١» ٥- دفاع از اسلام و تماميت ارضى كشور اسلامى؛ مستلزم وجود حكومت اسلامى:
«احكامى كه راجع به حفظ نظام اسلام و دفاع از تماميت ارضى و استقلال امّت اسلام است بر لزوم تشكيل حكومت دلالت دارد؛ مثلًا، اين حكم" وَ اعِدّوُا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ وَ مِنْ رِباطِ الخَيلِ" كه امر به تهيه و تدارك هرچه بيش‌تر نيروى مسلّح و دفاع- به طور كلى- است و امر به آماده‌باش و مراقبت هميشگى در دوره صلح و آرامش [مى‌كند] ... آيه ... دستور مى‌دهد كه تا حد امكان نيرومند و آماده باشيد تا دشمنان نتوانند به شما ظلم و تجاوز كنند. ما متحد و نيرومند و آماده نبوديم كه دستخوش تجاوزات بيگانه شده و مى‌شويم و ظلم مى‌بينيم.» «٢» همچنين حضرت امام خمينى (ره) تحقق وحدت اسلامى، رهايى ملل اسلامى از نفوذ استعمارگران و دولت‌هاى دست‌نشانده، نجات مظلومان جهان و جلوگيرى از مفاسد را مشروط به تأسيس حكومت اسلامى مى‌داند. «٣» شكل و ماهيت حكومت اسلامى‌ امام خمينى (ره) تا آبان ١٣٥٧ ش. تنها از واژه «حكومت اسلامى» كه در رأس آن ولى فقيه قرار داشت، پشتيبانى مى‌كرد. اما پس از آن، معظّمٌ‌له «جمهورى اسلامى» را وارد