٤- نظريه «تحول اجتماعى»: به عقيده ابن خلدون، جامعه انسانى بر اثر عواملى چون تغيير روحيه، اخلاق، خواسته‌ها و نيازها تغيير مى‌كند. اين تغييرات منجر به روى كار آمدن دولت جديد مى‌شود. البته استقرار دولت جديد نيز تحولات تازه‌اى در پى دارد. همه اين تحولات ناشى از پيروزى باديه‌نشينان بر شهرنشينان است، ولى خود باديه‌نشينانِ حاكم و شهرنشين‌شده از شهرنشينان قبلى و محكوم تأثير مى‌پذيرند. اين تأثيرپذيرى متقابل به نيازهاى متقابلى كه اين دو به همديگر دارند، بازمى‌گردد.