گيلان، بر شهرت آنان افزوده است. «١» ٣- اسماعيليه‌ اسماعيليه يا اسماعيليان شيعيانى هستند كه رشته امامت را به اسماعيل، فرزند ارشد امام جعفر صادق (ع) گره زده‌اند. به عبارت ديگر، عده‌اى از مسلمانان در زمان حيات امام جعفر صادق (ع)، فرزندش اسماعيل را به عنوان امام هفتم خويش برگزيدند. اين دسته از مسلمانان عقيده داشتند كه اسماعيل در زمان حيات پدر، غايب شد و روزى از پرده غيب بيرون خواهد آمد. ولى گروهى ديگر از مسلمانان بر اين باور بودند كه اسماعيل در زمان حيات پدر مرده و پيش از مرگ، فرزند خويش- محمد- را امام هفتم مؤمنان قرار داده است. پس از مرگ محمد، در غايب شدن يا مُردن او نيز اختلاف افتاد، اما معتقدان به مرگ محمد، به ادامه امامت از طريق ائمّه مستور يا پنهان قايل شدند. با ظهور عبيدالله مهدى «٢» و تشكيل حكومت در مغرب، دوران ائمّه مستور به پايان رسيد. «٣» فرقه منصوب به عبيدالله مهدى، كه به «مهديه» معروف است، مهم‌ترين فرقه اسماعيليه از لحاظ تشكيل حكومت به شمار مى‌رود. حكومت مقتدر فاطميان، كه تا ٥٥٠ ش./ ٥٦٧ ق. ادامه يافت، توسط پيروان همين فرقه از سوى مصربن اسماعيل در ٣٤٥ ش./ ٣٥٦ ق. تشكيل شد. در اواخر قرن پنجم هجرى، با مرگ المستنصر- خليفه فاطمى- مهديه به دو بخش تقسيم شد، عده‌اى به امامت نزار- پسر المستنصر- ايمان آوردند (نزاريّه) و عده‌اى بر امامت مستعلى- برادر المستنصر- باقى ماندند. (مستعلويّه) مستعلويّه پس از انقراض حكومت فاطميان، به هند و يمن هجرت كردند و نزارى‌ها پس از