درس چهاردهم: آراء سياسى انديشمندان اسلامى معاصر (١)
دوره معاصر به دوره‌اى از تاريخ ايران گفته مى‌شود كه با سلطنت آغا محمدخان قاجار آغاز و به جديدترين حوادث و وقايع امروز ختم مى‌گردد. اين دوره در اروپا، دربرگيرنده وقايعى است كه پس از انقلاب فرانسه (١١٦٨ ش./ ١٧٨٩ م.) روى داده است. در اين دوره، انديشمندانى بزرگ در عالم اسلام ظهور كردند كه هريك صاحب انديشه‌هاى سياسى جديدى در ابعاد حكومت، ويژگى‌هاى حاكم، راه‌هاى رهايى از عقب‌ماندگى و مانند آن هستند. در درس حاضر و درس بعدى، به بررسى انديشه مهم‌ترين نخبگان سياسى دوره معاصر و نيز بررسى مهم‌ترين انديشه‌هاى سياسى آنان خواهيم پرداخت.
سيد جمال‌الدين اسدآبادى‌ سيد جمال‌الدين، كه او را با اوصافى چون «حكيم مُجدِّد، پيشواى مصلح، قطب دايره علوم، نادره دوران و آيتى از آيات خدا» «١» توصيف كرده‌اند، فرزند سيّد صفدر و سيّده سكينه بيگم بود كه در ١٢١٧ ش. در محلّه سيدان امام‌زاده احمد اسدآبادِ همدان زاده شد و در قزوين، تهران، نجف اشرف، زير نظر استادانى چون شيخ مرتضى انصارى تحصيل كرد. سپس به هندوستان رفت و از آن پس، به منظور آگاه‌سازى مسلمانان از ظلمى كه به وسيله استعمار خارجى و استبداد داخلى بر آنان مى‌رفت، در كشورهاى افغانستان، مصر، ايران، عثمانى، انگليس و فرانسه به فعاليت سياسى پرداخت. اما