انديشه سياسى مسلمانان - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٩٥
جايگاه وزارت و منزلت وزير از نظر ماوردى، وزير- كه عالىترين مقام پس از خليفه است- از سوى خليفه به اين مقام منصوب مىشود. از اين رو، وزير از اختيارات وسيع در مديريت اجرايى كشور برخوردار است، تا حدى كه اختيارات او از قاضىالقضات و امير بيشتر است؛ زيرا وزير بر كل امور كشور نظارت دارد، در حالى كه اختيارات آن دو به عزل و نصب قضات و اداره امور يك ايالت محدود است. بنابراين، وجود وزير براى رتق و فتق امور كشور ضرورت دارد. علاوه بر آن، ضرورت وجود وزير به دلايل نقلى و عقلى نيز بازمىگردد.
به عنوان نمونه:
- موسى (ع) هارون را به وزارت برگزيد. پس خليفه نيز بايد وزير داشته باشد.
- خليفه با داشتن وزير يا از خطا دور است و يا در صورت بروز اشتباه، در نظام سياسى، آن را به حساب وزير مىگذارند، نه خليفه. «١» وزير، كه در رأس وزارت قرار دارد، براساس اختيارات، به دو نوع وزير تفويض و تنفيذ تقسيم مىشود. وزير تفويض داراى اختيارات كامل در اداره كشور است و تنها در انتخاب جانشين خليفه و خلع آن و نيز در تغيير فرامين خليفه اختيارى ندارد. او همچنين بايد واجد همان صفات و خصوصيات خليفه باشد، ولى لازم نيست كه از صفت قريشى بودن برخوردار باشد. به همين دليل است كه به وزير تفويض، خليفه دوم لقب دادهاند.
ولى با مرگ خليفه و يا عزل وى، وزير تفويض نمىتواند جاى خليفه مرده و يا معزول را بگيرد، بلكه اختيارات او با مرگ و عزل خليفه از بين مىرود. «٢» وزير تنفيذ، وزيرى است كه خليفه براى تحقق هدفى خاص انتخاب مىكند و در مقايسه با وزير تفويض، داراى اختيارات محدودترى است. وظيفه او صرفاً اجراى فرامين است و خود نمىتواند اوامرى صادر كند، به قضاوت بپردازد و يا فرمان جنگ