انديشه سياسى مسلمانان
 
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص

انديشه سياسى مسلمانان - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٩٣

هرگاه خليفه به وظايف ده‌گانه خود عمل نمايد و آن‌ها را به مرحله اجرا گذارد، بر مردم لازم است كه اطاعتش كنند و اوامرش را به انجام رسانند و هيچ كارى را بدون فرمان و رضايت او انجام ندهند، علاوه بر آن، مردم بايد او را در انجام وظايفش كمك و مساعدت كنند. اما اگر خليفه به اين وظايف عمل نكند، مردم مى‌توانند از او فرمان نبرند، وى را خلع كنند، او را از منصب خلافت به زير كشند و كس ديگرى را جاى او قرار دهند.
اگر كسى به زور به مقام خلافت رسيده باشد، عدالت را پيشه خود نسازد و در حفظ ثغور و نظم اجتماعى تلاش نكند، مسلمانان بايد براى پرهيز از هرج و مرج، آشوب، ناامنى و شورش از او اطاعت كنند. ولى چنانچه خليفه از اسلام منحرف شود، اطاعت از او لازم نيست. «١» جانشينى و شرايط خلع خليفه‌ خليفه حاكم قادر است جانشين يا جانشينان خود را با شروط ذيل، انتخاب و به مردم معرفى كند. در اين صورت، مردم حق اعتراض ندارند و بايد جانشين يا جانشينان وى را به عنوان خليفه بعدى بپذيرند و از فرمان و حكم آنان اطاعت كنند:
١- هر شخصى را كه براى احراز مقام خلافت مناسب تشخيص مى‌دهد، مشروط به اين كه پدر و يا پسر وى نباشد؛ اما اگر بخواهد پسرش را براى جانشينى انتخاب نمايد، بايد رضايت عامّه مردم را به دست آورد. البته تعيين جانشين هنگامى مشروعيت و رسميت مى‌يابد كه جانشين و يا جانشينان رضايت خود را نسبت به اين انتخاب اعلام كنند. «٢» ٢- دو يا چند جانشين تعيين كند كه در صورت مرگ هريك، ديگرى به مقام خلافت دست يابد. حتى خليفه مى‌تواند اشخاصى را كه مى‌خواهند به خلافت مسلمانان نائل‌