انديشه سياسى مسلمانان - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٨١
نابرابرىهاى اجتماعى به عقيده ابوعلى سينا، زندگى انسان با حيوان متفاوت است. علت اين تفاوت در دو چيز است:
اول. نيازهاى انسان به آن دليل كه انسان از عقل پيروى مىكند، متعدد و متنوع است.
به همين دليل، نيازهاى انسان طيف وسيعى از خواستههاى مادى، معنوى، فردى و اجتماعى را شامل مىشود. اما نيازهاى حيوان صرفاً مادى، فردى و فاقد هرگونه هدف و كمالجويى آگاهانه است؛ چراكه حيوان تابع غريزه است.
دوم. چون نياز انسان متعدد است و خود نيز به تنهايى قادر نيست همه نيازهايش را تأمين كند، به تقسيم كار روى مىآورد و روشى برمىگزيند كه به تعاون و همكارى مىانجامد. ضرورت ديگر اين همكارى در تفاوت انسانها از همديگر است. به بيان ديگر، هريك از انسانها استعداد برآوردن يك يا چند نياز انسانى را دارد. از اين رو، در صورت همكارى جمعى، مىتواند به همه نيازهاى خويش پاسخ دهد. «١» اختلاف انسانها در استعداد و توانايى، از حكمت و مشيّت الهى سرچشمه مىگيرد و براى بقا و تكامل جامعه انسانى ضرورى است. به بيان ديگر، اگر همه مردم پادشاه باشند، همديگر را نابود مىكنند. اگر همه غنى و توانگر و در ثروت، يكسان و برابر باشند، هيچكس براى ديگرى كار و خدمت نمىكند و نياز هيچكس برآورده نمىشود و اگر همه در فقر به سر برند، از تنگدستى، گرسنگى و تشنگى هلاك مىشوند. اين تفاوتها، اختلاف در درآمد و ثروت و سرانجام، پديد آمدن طبقات اجتماعى را فراهم مىآورد. بر پايه همين تفاوتها، سه طبقه سياستمداران، صنعتگران و پاسداران در جامعه شكل مىگيرند. «٢» سياستمداران در رأس جامعه قرار دارند. در طبقه سياستمداران نيز بايد مدير و