انديشه سياسى مسلمانان - شیرودی، مرتضی - الصفحة ٧٧
نيازمند زندگى اجتماعى مىباشد؛ زيرا اجتماع، مجموعهاى از افراد و روابط انسانى هدفمند (سعادتخواه) است. البته در اجتماع به دليل وجود تفاوتهاى فطرى و اكتسابى، تقسيم كار و سلسله مراتب اجتماعى پديد مىآيد. چنين اجتماعى به آن دليل يك اجتماع كامل است كه مىتواند نيازهاى اعضايش را برآورد. اجتماع كامل به سه صورتِ اجتماع عُظما، وسطا و صغرا است.
٥- شهروندان: از نظر فارابى، شهر از جمله اجتماعات كامل است. كامل بودن شهر تا حدود زيادى، مرهون پويايى و تحرّك شهروندان در جهت دستيابى به كمال مطلوب و مطلوبتر است. به همين دليل، شهروندان حق تعيين سرنوشت خويش را دارند. البته همه شهروندان از توانايى برابر براى نيل به رشد و كمال برخوردار نيستند، ولى اين تفاوت موجب تعاون و تحرّك بيشتر مىگردد. با اين وصف، حُكّام براى آنان امكانات مساوى به منظور رسيدن به سعادت فراهم مىآورند. در واقع، حكومتِ مطلوب، تفاوتهاى موجود در انسانها را وسيلهاى براى تبعيض قرار نمىدهد.