مذكور باشند، آنان رهبران جامعه خواهند بود.» به نظر فارابى، جانشين (يا جانشينانِ) رهبر جامعه علاوه بر صفاتى كه رهبر جامعه بايد داشته باشد، بايد داراى اين صفات نيز باشند:
١- خردمندى؛ ٢- توانايى در وضع قوانينى جديد؛ ٣- آگاهى و به‌كارگيرى قوانين و آداب رهبر قبلى؛ ٤- مهارت در به‌كارگيرى سلاح و مهمّات به هنگام جنگ؛ ٥- بصيرت و دورانديشى در مواجهه با اوضاع جامعه؛ ٦- برخوردارى از تجربه و داشتن بيانى روشن و رسا در تحريك مردم به فرمان‌بردارى از خود و قوانين جديد. «٢» علم مدنى‌ هدف زندگى انسانى، نيل به سعادت است. دست‌يابى به سعادت فقط از طريق علم مدنى (علم سياست) تحقق مى‌پذيرد؛ زيرا علم مدنى، علمى است كه به «نحوه ايجاد شرايط زندگى بهتر كه در آن آرامش و امنيت وجود داشته باشد [مى‌پردازد] ... در سايه امنيت و آرامش ... پرورش استعدادها ... و مراحل رشد و كمال ...» «٣» (سعادت) ميسّر مى‌شود. البته فراهم آوردن شرايط زندگىِ مطلوب، ايجاد آرامش، پرورش استعدادها و تحقق كمال، صرفاً در پرتو رهبرىِ فرزانه انديشه سياسى مسلمانان ٨٤ نقش سياسى خانواده ص : ٨٣ و هميارىِ صميمانه و زندگى در مدينه فاضله صورت مى‌گيرد.
موضوع علم مدنى رفتار انسانى است. از اين رو، علم مدنى به مطالعه و بررسى رفتار ارادى و غيرارادى، هدف يا هدف‌هاى رفتار و طبقه‌بندى آن، منشأ ظهور و شرايط تحقق رفتار، ابزار لازم براى تولد رفتار مطلوب و مانند آن مى‌پردازد. اين بررسى در دو بُعد