فراهم آورده است. همچنين شيعه را بيش از ساير فِرق اسلامى به جنگ با مستبدّان و ابرقدرت‌هاى عصر خويش كشانيده و قيام‌هاى پى‌درپى در آن پديد آورده است. اين ادعا را وقايعى چون قيام امام حسين (ع) و انقلاب اسلامى ايران تأييد مى‌كند. «١» جهاد و شهادت در اعتقادات شيعه عميق‌تر از ساير فرق اسلامى است؛ زيرا اين دو متأثر از عقايد خاص شيعيان- يعنى: اصول امامت و عدل- است. به ديگر سخن، شيعيان هنگامى به جهاد دست مى‌زنند كه جامعه از استقرار حاكميت معصوم (ع) يا فرد و افراد منصوب امام معصوم (ع) و از عدالت اجتماعى بى‌بهره باشد. در واقع، شيعه همواره با غاصبانِ حاكميت صالحان (ائمّه اطهار (ع) و فقهاى جامع‌الشرايط) و با ستمگران داخلى و خارجى در جنگ و جهاد بوده است. «٢» هدف جهاد، چه جهاد دفاعى و چه جهاد ابتدايى، دفاع است. دفاع داراى دو جنبه و دو معناست: گاه به معناى جلوگيرى از تعدّى و تجاوز دشمن به سرزمين، مال و ناموس مسلمانان است و گاه به مفهوم حمايت از آرمان‌هاى انسانى و يا نجات انسان‌هايى است كه مى‌خواهند از جهل، بى‌خبرى، كفر و استضعاف نجات يابند. در اين حالت، هدفِ فريضه جهادِ اسلامى كشورگشايى و سلطه‌جويى نيست، بلكه اعتلاى اسلام و برپا ساختن ارزش‌هاى ايمانى است. بنابراين، جهاد در عقايد شيعيان، همواره به معناى جنگ و منازعه نيست، بلكه هر اقدامى را كه موجب اشاعه اسلام و انتشار شعاير آن شود، در بر مى‌گيرد. «٣» بر اين اساس، جهاد به دو نوع دفاعى و ابتدايى تقسيم مى‌شود. هرگاه ملت مستضعفى مورد تهاجم قرار گيرد و يا به مردم مسلمانى حمله شود، جهاد دفاعى، واجب كفايى است. حتى اگر حمله دشمن به سرزمين اسلامى محتمل باشد، دفاع و مراقبت از حدود و ثغور مسلمانان لازم است. اما جنگ ابتدايى به منظور برداشتن موانعى است كه دشمنان بر سر راه تبليغ دين پديد آورده‌اند، به اين وسيله به حيات شرك و بى‌عدالتى پايان مى‌دهند و يا اصول انسانى و سعادت انسان‌هاى در بند ستم را تأمين مى‌كنند. «٤»