معصومش (ع) را به رهبرى مردم برگزيد، و ائمّه معصوم عليهم السلام، به ويژه امام زمان (عج)، فقيهان عادل، متقى، خويشتندار، حافظ دين، مخالف هوا، و مطيع امر مولا را شايسته سرپرستى مسلمانان قرار داده‌اند. بنابراين، بر پايه انديشه سياسى شيعيان، امامت و رهبرىِ كسى مشروع است كه در درجه اوّل معصوم و در غيبت امام معصوم (ع)، عادل باشد. «١» اما با آغاز غيبت كبراىِ آخرين معصوم (حضرت حجةبن الحسن العسكرى- عج-) در سال ٣٩٢ هجرى، شيعيان از ولايت مستقيم امام معصوم (ع) محروم شدند. از آن پس، شيعيان به گزينش رهبر و ولى خود براساس وصايا و روايات پيامبر اسلام (ص)، ائمّه معصوم (ع) و به ويژه امام زمان (عج) مى‌پردازند. «٢» اين نحوه انتخاب به معناى انتصاب مستقيم رهبر جامعه اسلامى از سوى امام معصوم (ع) نيست، ولى چون رهبر و حاكم اسلامى براساس شرايطى كه معصوم (ع) معيّن كرده انتخاب مى‌گردد، منصوب و نايب امام معصوم (ع) شمرده مى‌شود.
فقيهى كه براساس شرايط مذكور از سوى مردم به زعامت شيعيان انتخاب مى‌شود، واجد همان اختياراتى است كه رسول خدا (ص) و ائمّه معصوم (ع) داشته‌اند. البته فضايل پيامبر و ائمّه اطهار (ع) بيش از ولىّ فقيه است. ولى از حيث اختيارات، فرقى بين ولىّ فقيه و امام معصوم (ع) وجود ندارد، زيرا هيچ‌گاه فقيه با اختيارات محدود، قادر به اداره جامعه، پاس‌دارى از دين، اجراى احكام الهى و به خصوص تأمين سعادت دنيوى و اخروى مسلمانان نخواهد بود. اگرچه چنين انديشه‌اى به شيخ مفيد (متوفاى/ ٤٠١ ش./ ٤١٣ ق.) و شيخ طوسى (متوفاى ٤٤٦ ش./ ٤٦٠ ق.) بازمى‌گردد، ولى امام خمينى (ره)، اولين فقيهى است كه انديشه ولايت مطلقه فقيه را به صورت انديشه حاكم بر نظام جمهورى اسلامى ايران درآورد. «٣»