درس پانزدهم: آراء سياسى انديشمندان اسلامى معاصر (٢)
آراء سياسى انديشمندان اسلامى معاصر به سيد جمال‌الدين، عبده، نائينى و شيخ فضل‌الله محدود نمى‌شود، بلكه انديشمندان ديگرى همچون محمد اقبال لاهورى، ابوالاعلى مودودى، سيد قطب، آيةالله محمد باقر صدر و برخى ديگر نيز در عرصه انديشه سياسى، به طرح آراء سياسى خويش پرداخته‌اند. اين آراء به نظرات سياسى كه در عرصه انديشه سياسى امروز مطرح مى‌باشد نزديك‌تر و از اين رو، در خور توجه بيش‌تر است.
محمد اقبال لاهورى‌ محمد اقبال لاهورى (١٢٥٦- ١٣١٧ ش./ ١٨٧٧- ١٩٣٨ م.) شاعر، نويسنده، متفكر، نظريه‌پرداز سياسى- مذهبى و از رهبران فكرى- فرهنگى مسلمانان شبه قاره هند به شمار مى‌رود كه در فراهم آوردن زمينه استقلال پاكستان، نقش مؤثرى داشت. او سنّى‌مذهب بود، ولى به حضرت على‌بن ابى طالب (ع) عشق مى‌ورزيد. از اين رو، اعتقاد و تلاش او در ضرورت اتحاد شيعه و سنّى قابل درك است. چنين اعتقادى او را كه پس از تحصيلات دينى، براى فراگيرى علوم جديد، به ويژه فلسفه، راهى انگليس و آلمان گرديد، به عضويت «جمعيت اتحاد اسلام» كشانيد و بدين سان، به سِلك پيروان سيد جمال‌الدين اسدآبادى- منادى وحدت اسلامى- درآمد. اشاره به بخشى از افكار سياسى اقبال، عمق انديشه وحدت‌طلبى او را روشن مى‌سازد.» اقبال جهان اسلام را يك پيكره به هم پيوسته و غير قابل تجزيه مى‌دانست كه اقوام،