انديشه سياسى مسلمانان - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٦١
شهيد شيخ فضلالله نورى براى اصلاح و نجات مشروطه از زوال و انحطاط، التزام آن را به مشروعه ضرورى مىدانست. مشروعه، كه به معناى برپايى يك حكومت دينى، مقيّد به احكام الهى، مطابق با قرآن مجيد، شريعت احمدى و بر پايه قوانين شرعى است، مهمترين و برجستهترين انديشه سياسى او به شمار مىرود، بدانگونه كه آراء سياسى ديگر وى از انديشه مشروعهطلبىاش نشأت مىگيرد. بنابراين، فهم انديشههاى سياسى شيخ فضلالله مشروط و منوط به درك انديشه مشروعهخواهى اوست. «١» اعتقاد شيخ به قانون، قانونگذارى و مجلس، متأثر از انديشه شريعتطلبى (مشروعهخواهى) اوست. از نظر شيخ، حفظ نظام عالَم در گرو وجود قانون است، بهترين قوانين نيز قانون الهى است و كاملترين و جامعترين وجهه اين قانون را كه تأمينكننده نياز همه نسلها و عصرها و تأمينكننده سعادت دنيا و آسايش آخرت است، فقه شيعه ارائه مىدهد. بنابراين، نيازى به وضع قانون جديد نيست و هيچكس حق ندارد به جعل قانون بپردازد، مگر اين كه آنچه به نام قانون وضع مىشود براى تنظيم و اصلاح روابط اجتماعى باشد، آن هم مشروطِ به آن كه مخالف شريعت اسلامى و فقه جعفرى نباشد. «٢» پافشارى شيخ در گنجانيدن اصل نظارت فقها و مجتهدان به مصوبات مجلس در متمّم قانون اساسى، در همين راستا قابل درك است. «٣» شيخ شهيد درباره آزادى نيز نظرياتى مطابق شريعت اسلامى و خلاف آراء مشروطهخواهان داشته است. به بيان مفصلتر، وى در مهاجرت كبرا در پاسخ به اين سخن آيةالله طباطبايى كه «مشروطه، آزادى كامل براى ملت مىآورد»، گفت: «آزادى