انديشه سياسى مسلمانان - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٤٩
عطا كرده است، در قيامت، رفتارش با مردم را مورد مؤاخذه قرار خواهد داد.
٢- بر پايه «الملكُ يَبقى مع الكفرِ و لا يَبقى مع الظُّلم»، «١» اگر پادشاه به سركوبى دشمنان نپردازد، در حفظ دين و جان مردم نكوشد و در يك كلام، به عدالت رفتار نكند، سلطنتش پايدار نخواهد ماند. مرحوم مجلسى مىگفت: چنانچه حاكم عادل باشد، بر مردم لازم است برايش دعا كنند و حق او را ادا نمايند. اما اگر ظالم باشد، بايد در اصلاح او بكوشند. «٢» مجلسى معاشرت مردم را با شاهان در صورتى كه موجب هدايت و ارشاد آنها و دفع ضرر مالى، جانى و عرضى از خود و ديگران شود، لازم مىدانست. در غير اين صورت، معاشرت با شاهان را نهى مىكرد؛ زيرا معاشرت و همنشينى با آنان را موجب حمايت و يا رضايت به ظلم و فساد آنها و تن دادن به رفتار و خواستهايشان مىشمرد. «٣» در مجموع، همكارى علما با سلسله صفويه و شاهان صفوى، موجب تثبيت و ترويج شيعه در آن دوران و افزايش نفوذ اجتماعى علما شد و راه را براى روى كار آمدن يك حكومت مردمى مبتنى بر قانون (انقلاب مشروطه) فراهم آورد. «٤»