پذيرش قضاوت و اجراى حدود شرعى از سوى فقيه، مشروط به اين كه «او را به انجام كار حرام وادار نكنند و [او نيز] قدرت امر به معروف و نهى از منكر داشته باشد، واجب است.» در اين صورت، «بر مردم واجب است كه به او رجوع كنند و رأى او را پذيرفته و فتواى او را بر خود لازم و واجب شمرند.» اين نظريه، علما را به پذيرش قضاوت از سوى دولت صفوى ترغيب كرد. «١» ب. شهيد ثانى اولين فقيهى بود كه اقامه نماز جمعه را در عصر غيبت- نه حرام و نه واجب تخييرى، بلكه- واجب عينى دانست. اگرچه اين نظريه به نظريات علماى سنّى‌مذهب «٢» و اخباريون شبيه بود، ولى او براساس استنباط شخصى از ادلّه فقهى به اين برداشت رسيد. اما نمى‌توان تأسيس حكومت صفوى و مهم‌تر از آن، پيدايش يك حكومت شيعى مستقل در ايران را در ارائه چنين نظرى از سوى شهيد ثانى ناديده گرفت. اين نظريه فقهى- سياسى موجب اقامه گسترده‌تر نماز جمعه، افزايش بيش‌تر نفوذ اجتماعى علما، نظارت افزون‌تر فقها بر مسائل محرومان و ممانعت از تعدى به حقوق آن‌ها گرديد. «٣» شيخ بهايى‌ شيخ بهاءالدين محمد عاملى، معروف به شيخ بهايى، در ٩٩٤ ش./ ١٠٢٥ ق. در جبل عامل لبنان پا به عرصه هستى گذاشت. در هفت سالگى به همراه پدرش به ايران آمد و سرانجام، پس از هفتاد سال زندگى در ايران، در اصفهان دار فانى را وداع گفت. وى در فقه، سياست «٤»، رياضيات «٥»، نجوم، معمارى و پزشكى شهره روزگار بود و در اين‌