هم آرامش از جامعه رخت بربست و مُلك دستخوش هرج و مرج گرديد، باز هم بر مردم لازم است كه در فرمان‌بردارى از شاه بكوشند؛ زيرا بى‌نظمى محصول گناهان مردم است، نه بى‌كفايتى پادشاه. «١» منزلت وزارت‌ از نظر خواجه نظام‌الملك، پُست وزارت برترين منصب پس از سلطنت است؛ چون وزير عملًا اداره كشور را در دست دارد و از اين حيث، عالى‌ترين مقام اجرايى كشور به شمار مى‌رود. از اين رو، آبادانى كشور، اجراى عدالت، خشنودى رعايا، نيك‌نامى شاه و بقاى سلطنت به وزير عادل، شايسته، حق‌نگر و راستگو وابسته است. خواجه شرط بقا و حفظ وزارت را به دو چيز مى‌دانست:
اوّل. پُست و منصب وزارت همانند مقام و جايگاه سلطنت به توارث منتقل شود.
دوم. وزير در جهت رضاى خدا گام بردارد و شاه، نزديكان و خلايق را از خود نرنجاند. «٢» وظايف پادشاه‌ خواجه نظام‌الملك وظايف متعددى براى پادشاه قائل بود. ذكر همه اين وظايف از حوصله اين درس خارج است. بنابراين، براى آشنايى با انديشه سياسى خواجه، به برخى از آن‌ها اشاره مى‌شود:
پادشاه نبايد دو شغل را به يك نفر واگذارد. در اين صورت، كارها بدون عيب و كاستى انجام نمى‌گيرد. همچنين پادشاه نبايد دو نفر را به يك شغل بگمارد؛ چون در اين صورت، كار به درستى به ثمر نمى‌رسد و يا تحقق آن با كاستى همراه است؛ زيرا:
اولًا، نفر اوّل انجام كار را به نفر دوم و نفر دوم انجام آن را به نفر اوّل مى‌سپارد.