انديشه سياسى مسلمانان - شیرودی، مرتضی - الصفحة ١٠٣
نبايد رضايت خلق را به بهاى ناخشنودى خدا به دست آورد. «١» سلطانى كه چنين رفتار كند، عادل است. حكومت يكروزه اين سلطان، بهتر از عبادت شصتساله اوست. هر عمل او با همه اعمال مردم و هر نماز او با هفتاد هزار نماز ديگران برابر است. سلطان عدالتخواه نزديكترين فرد به خداى بزرگ است. در روز قيامت، كه پناهگاهى جز پناه خدا نيست، سلطان عادل در سايه و پناه خداوند قرار دارد.
در مقابل سلطانى كه به عدل رفتار نكند، مُلك را ويران مىسازد. از اين رو، خداوند و فرشتگان لعنتش مىكنند و در قيامت، پيامبر (ص) شفاعتش نمىكند و خداوند به او نمىنگرد و به شديدترين عذابها در دوزخ گرفتار مىآيد. «٢» از نظر غزّالى، سلطانى راه سلامت مىجويد، به عدل رفتار مىكند، به خطا نمىرود و سرانجام كارش به بهشت مىانجامد كه به علماى دين نزديك است و از آنان عدل و راه وصول به آن را مىآموزد، مىپذيرد و به كار مىبندد. البته علمايى قادرند هادى سلطان در راه اجراى عدالت باشند كه چشم طمع به دنيا ندارند، بدون هيچ چشمداشتى، سلطان را پند و اندرز مىدهند و چگونگى رفتار با رعيت (مردم) را به او تعليم مىدهند.
بنابراين، سلطانِ طالب عدل بايد از علماى حريص به دنيا، كه فقط سلطان را دعا و ثنا مىگويند تا از راه مكر و حيله به مال و مقامى دست يابند، بپرهيزد. «٣» تعريف و مرتبه سياست به عقيده غزّالى، سياست:
الف- وسيلهاى براى فراهم آوردن الفت، درستى و همدلى بين آدميان است؛ ب- ابزارى براى جمع كردن انسانهاست؛