بردند و بر آنان پيروز شدند و اين نخستين پيروزى مسلّحانه و خونين، پس از جنگ تبوك بود كه راه‌ها را براى فتوحات بعدى باز كرد «١» پنجم- جبهه منافقان‌ جبهه ديگرى كه پيامبر صلى الله عليه و آله از همان آغاز حكومت اسلامى با آن درگير بود و بيش از هر جبهه‌اى نيروى مسلمانان را به خود مشغول مى‌كرد، جبهه منافقان، بود. كارشكنى، شايعه پراكنى، جاسوسى، خرابكارى، سرپيچى از فرمان پيامبر (ص)، تخلّف از جنگ، همكارى با دشمنان اسلام و طرح ترور رسول خدا صلى الله عليه و آله از اعمال بارز اين انسان‌هاى دوچهره بود.
منافقان به اميد تضعيف لشكر اسلام، در جنگ احد، از ميان راه به مدينه بازگشتند و در جنگ خندق با شايعات، به تضعيف روحيه مسلمانان پرداختند و جبهه احزاب را تقويت كردند. بيشترين خيانت منافقان در جنگ تبوك رخ نمود، كه تصميم بر قتل پيامبر (ص) گرفته بودند.
خداوند به پيامبرش دستور مى‌دهد:
«يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ» «٢» اى پيامبر! با كافران و منافقان جهاد كن، و بر آنان سخت گير، و جايگاهشان دوزخ است و چه بد سرنوشتى دارند! جهاد در دوران امامان معصوم (ع)
جهاد در دوران امامان معصوم عليهم السلام با دشمنان داخلى بود، و جهاد مسلحانه به دوران حكومت امير مؤمنان (ع)، امام حسن عليه السلام محدود است. تنها امام زمان (عج) براى استقرار حكومت جهانى با دشمنان داخلى و خارجى خواهد جنگيد، ديگر امامان عليهم السلام كه با شرايط دشوارى روبه‌رو بودند به جهاد فرهنگى روى آوردند، و به حفاظت و