معلول عشق و ايمان است. «١» علّامه طباطبائى در ذيل آيه ٢٥٦ سوره بقره مى‌نويسد:
جمله «لا اكراه فى الدّين»، دين اجبارى را نفى مى‌كند؛ زيرا دين به عنوان مجموعه‌اى از شناخت‌هاى علمى كه گرايش‌هاى عملى را به دنبال دارد، از سنخ اعتقاد است و اعتقاد و ايمان از امور قلبى‌اند كه اكراه و اجبار در آن نقشى ندارد؛ زيرا اكراه تنها در اعمال ظاهرى و افعال بدنى تأثير مى‌گذارد و امّا اعتقاد قلبى داراى علل ديگرى از سنخ اعتقاد و ادراك است. «٢» ٢- انسان موجودى است مختار و داراى توان انتخاب. خداوند خواسته است كه آنان از روى اختيار راه سعادت يا شقاوت را برگزينند و پيامبران الهى تنها وظيفه دارند كه دين الهى را به مردم ابلاغ كنند و به گوش آنان برسانند، ولى هيچ گاه در پى آن نيستند كه با زور افراد را وادار به پذيرش دين الهى كنند؛ زيرا دينى ارزشمند است و در روز قيامت موجب پاداش يا عقاب مى‌گردد كه از روى اختيار پذيرفته شده باشد.
خداوند عقيده و عملى را كه از روى اجبار و اكراه باشد ردّ مى‌كند و بى‌ارزش مى‌شمارد؛ چنان كه مى‌فرمايد:
«وَلَوْ شَاءَ رَبُّكَ لَآمَنَ مَنْ فِي الْأَرْضِ كُلُّهُمْ جَميعاً أَفَأَنْتَ تُكْرِهُ النَّاسَ حَتَّى‌ يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ» «٣» و اگر پروردگار تو مى‌خواست، تمام كسانى كه روى زمين هستند، همگى [به اجبار] ايمان مى‌آورند آيا تو مى‌خواهى مردم را مجبور سازى كه ايمان بياورند؟! ٣- در بسيارى از كشور نظام دفاعى اسلام ٤٥ سيره رهبران الهى ص : ٤٥ ها، مانند اندونزى، چين و هند حتى يك سرباز مسلمان نيز پا نگذاشته است، ولى مردم به اسلام گراييده‌اند.
گوستاو لوبون مى‌نويسد: