... امام مختار است بر اسير منّت گذارد و او را آزاد كند. «١» و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نيز در فتح مكّه، اهل مكه را بى قيد و شرط آزاد كرد و فرمود:
«اذْهَبُوا فَانْتُمُ الطُّلَقاءُ» «٢» (: برويد كه شما آزاديد).
ب- آزادى در برابر فديه: قرآن مى‌فرمايد: «... امَّا فِداءً ...»، «فديه» يعنى اسير براى آزادى خود، سربَها پرداخت كند. فديه مى‌تواند، پول، كالا، خدمت و مبادله با اسيران خودى باشد. «٣» ج- نگهدارى اسيران: اگر رهبر مسلمانان تشخيص دهد كه آزادى اسيران موجب تقويت و بالا رفتن توان رزمى دشمن مى‌شود، مى‌تواند آنان را نگهدارى كند؛ به اين گونه كه آنان را ميان مسلمانان تقسيم كند، يا به ديگران بفروشد؛ چنان كه امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد: «... امام اختيار دارد اسير را استرقاق كند و در نتيجه، برده شوند.» «٤» در قرآن كريم تنها از دو حكم «آزادى با منّت» و «آزادى با فديه» سخن رفته است و حكم استرقاق، تنها از طريق سنّت ثابت شده است. «٥» از اين رو، برخى احتمال داده‌اند كه برده‌گيرى در دستورهاى نخستين اسلام نبوده و گاه به حكم ضرورت و به‌عنوان مقابله به مثل با دشمنان بدان عمل شده است. «٦» افزون بر اين، اسلام در حقيقت مى‌خواهد اسيران را تحت تربيت دستورهاى دينى قرار دهد تا با اين آيين آسمانى آشنا شوند و آن را برگزينند. «٧» د- روا نبودن كشتن اسيران: كشتن اسيرى كه پس از پايان جنگ و پيروزى، به ا سارت درآمده، جز در موارد استثنائى، جايز نيست. «٨» ه- مسلمان شدن اسيران: اگر اسيرى مسلمان شود، چنانچه پيش از آغاز جنگ بوده، ن نظام دفاعى اسلام ٢٣٨ منابع و مآخذ