آيةا ... جوادى آملى مى‌گويد:
«چرا [فقيه‌] نتواند براى احياء دين، اين كار [جهاد] را بكند؟! البته، اگر شرايط را داشته باشد.» «١» آيةا ... خويى قدس سره مى‌نويسد:
«ظاهر اين است كه وجوب جهاد در عصر غيبت، از عهده مسلمانان برداشته نشده، بلكه در همه زمان‌ها با وجود شرايط برعهده مسلمانان است» «٢» طبق اين نظريه مى‌توان گفت: خداوند متعال جهاد را براى اهدافى واجب كرده كه اين اهداف نمى‌توانند در زمانى خاص به حضور امامان معصوم عليهم السلام محدود شوند.
وانگهى، ممكن است زمان غيبت كبرا هزاران سال طول كشد. آيا مى‌توان گفت كه در اين صورت، خداوند جهاد ابتدايى را واجب نكرده و خير و سعادت بشر را، كه بخش مهمّى از آن در پرتو جهاد در راه خدا تأمين مى‌گردد، نخواسته باشد؟! با توجه به اين كه احكام الهى، هميشگى و براى همه انسان‌ها در همه عصرهاست.
ليكن همچنان كه اشاره شده نظريه مشهور فقيهان بر اين است كه جهاد ابتدايى، خاص زمان امام معصوم عليه السلام و با اذن وى يا نائب خاص او، جايز مى‌باشد. همچنان كه فقيه بزرگوار شيخ محمدحسن نجفى صاحب جواهر مى‌نويسد:
بعيد نيست كه بگوييم: فقيه نمى‌تواند به جهاد ابتدايى فتوا دهد ... «٣» ٢- دعوت كفّار به اسلام‌ در جهاد ابتدايى، بايد كفّار به اسلام خوانده شوند و ويژگى‌هاى اسلام براى آنان تشريح و تبيين گردد. تا شايد هدايت شوند و راه حق و حقيقت را در پرتو اين آيين الهى دريابند و اگر اسلام را نپذيرند، حجّت خداوندى بر آنان تمام شود، همچنان‌كه حضرت سليمان عليه السلام پيش از لشكركشى به سوى قوم سبأ، آنان را به دين خدا فراخواند و بلقيس دعوت سليمان را پذيرفت. و به دين الهى درآمد. «٤»