نظام دفاعى اسلام - آخوندی، مصطفی - الصفحة ٨٤
تاكتيكهاى جنگى رسول خدا (ص)
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله با وضعيتى دشوار رو به رو بود، هم مىبايست دست ستون پنجم را مىبريد، هم مسلمانان وحشتزده را نيرو مىبخشيد و هم زنان و كودكان مدينه را آرام مىكرد و جبهه مسلمانان را براى رويارويى با جبهه كفر آماده نگاه مىداشت و بر دلهاى ترسان و لرزانشان نور اميد و پيروزى مىدميد و براى از هم پاشيدن صف دشمن چارهاى مىانديشيد. آن حضرت، با تاكتيك مانور نظامى «١» ايجاد اختلاف بين صفوف دشمن «٢»، بالا بردن روحيه مسلمانان «٣» و ... توانست بر مشلكلات پيروز شود.
كشته شدن عمرو بن عبدود، جنگجوى عرب، به دست اميرمؤمنان عليه السلام موجى از رعب و وحشت در دل فرماندهان دشمن به وجود آورد و اگر تا پيش از كشته شدن عمرو اميدى داشتند، آن نيز از ميان رفت ابوسفيان، فرمانده سپاه احزاب، شبانه دستور عقبنشينى صادر كرد و خود چنان در فرار شتاب كرد كه پيش از آن كه عقال از پاى شترش باز كند، بر آن سوار شد و بر شتر تازيانه زد تا حركت كند.
عوامل شكست احزاب و عقب نشينى آنان را مىتوان به اختصار چنين به بيان آورد:
١- رهبرى و فرماندهى بىنظير پيامبر اكرم (ص).
٢- فداكارى امير مؤمنان عليه السلام و كشته شدن عمرو بن عبدود به دست آن حضرت.
٣- بروز اختلاف در جبهه احزاب.
٤- امدادهاى غيبى مانند طوفان شديد كه چادرهاى مشركان را از جا كند، اجاق و ديگهاى غذاى آنان را واژگون ساخت و رعب و وحشتى شگفت در دلهاشان فرو افكند. «٤» پيامدهاى جنگ احزاب: جنگ احزاب، به رغم مشكلات فراوان، پيامدها و بركاتى بسيار براى اسلام و مسلمانان به ارمغان آورد در بعد سياسى جبهه كفر، شكستى