اگر دشمنان جنگ را آغاز كنند، مقابله با آنان [به‌عنوان دفاع‌] واجب است. ولى اگر از جنگ خوددارى كنند، جنگ با آنان به اندازه قدرت و امكان واجب است. «١» جهاد ابتدايى در عصر غيبت كبرا: همه فقيهان در اين مسأله اتفاق نظر دارند كه «جهاد ابتدايى» در عصر حضور با اجازه امام معصوم عليه السلام يا نائب خاصّ آن حضرت، جايز و مشروع است. ليكن در عصر غيبت كبرا كه زمام امور مسلمانان به دست ولىّ فقيه جامع‌الشرائط است، در مسأله جواز جهاد ابتدايى بين فقيهان اختلاف‌نظر است.
نظريه مشهور فقيهان آن است كه فقيه جامع‌الشرائط نمى‌تواند حكم «جهاد ابتدايى» بدهد. در برابر اين نظريه، گروهى از فقيهان، بر اين عقيده‌اند كه ولىّ فقيه جامع‌الشرائط، چون امام معصوم عليه السلام مى‌تواند حكم جهاد ابتدايى صادر كند.
منشأ اين اختلاف به دو چيز بازمى‌گردد:
الف- به نوع تفسير فقيهان بزرگوار از «امام عادل»: همچنان‌كه گذشت نظريه مشهور بر آن بودكه مراد از «امام عادل»، «امام معصوم عليه السلام» است. بنابراين حكم به جهاد ابتدايى تنها در حيطه اختيار امام معصوم عليه السلام يا نائب خاص اوست. امّا فقيهانى كه تفسيرى عام از «امام عادل» به‌دست مى‌دهند و آن را شامل فقيه جامع‌الشرائط مبسوطاليد نيز مى‌دانند و امام معصوم عليه السلام را مصداق اكمل و بارز امام عادل مى‌شمرند، جهاد ابتدايى را در عصر غيبت كبرا جايز و مشروع مى‌دانند. دلايل اين دسته از فقيهان، با نقد نظريه مشهور، كه به اجماع تمسّك جسته‌اند عبارت است از:
١- اجماع اعتبارى ندارد و قابل نقد و خدشه است. «٢» ٢- «امام عادل» در برابر «امام جائر» است كه اهل سنّت بدان معتقدند، «٣» نه در برابر «امام غير معصوم»؛ همچنان كه از عبارت كتاب رياض المسائل استفاده مى‌شود:
«وَ انّما يجب الجهاد مع وجود الامام العادل ... و على هذا الشّرط فلا يجوز الجهاد