خلاصه فصل‌ دفاع، به معناى دفع و حمايت است و جهاد دفاعى، به معناى حفاظت از كيان اسلام و جان و مال و ناموس مسلمانان در برابر تهاجم دشمنان خارجى و داخلى.
دفاع از موضوعات ضرورى است كه در نهاد تمامى موجودات نهفته است. دفاع، موجب حفظ دين و توحيد و مراكز يكتاپرستى است و اهدافى را دنبال مى‌كند، از قبيل حفظ آيين الهى، دفع تجاوز دشمن، حفظ امنيّت، مبارزه با عناصر فساد و گمراهى.
دفاع، مقيد به تمام قيود و شروط جهاد نيست.
دفاع، واجب كفايى است و چنانچه گروهى به قدر كفايت به آن اقدام كنند، از ديگران ساقط است.
در قرآن و روايات، نكاتى درباره دفاع آمده است، از قبيل اذن دفاع به مظلومان؛ اگر دفاع ترك شود، فساد گستره زمين را پر خواهد كرد و مراكز عبادت و خداپرستى نابود خواهد شد؛ كسانى كه در دفاع سستى مى‌كنند، ذلّت و خوارى دامنگير آنان خواهد شد.
بغات و متجاوزان، كسانى هستند كه از حدّ اعتدال خارج مى‌شوند و عليه امام عادل قيام مى‌كنند.
به دستور امام، جهاد عليه بغات تكليف شرعى است. شرايط بغات آن است كه با انگيزه بركنارى امام عادل يا جانشين‌اش، قيام كنند، گروهى داراى قدرت و شوكت باشند و قيامشان به صورت جمعى و مسلّحانه باشد. مخالفت‌هاى شخصى، ملاك بغى نيست. كيفر بغات، قتل يا تسليم حق شدن است.
امام على عليه السلام فرموده است: «در برخورد با بغات دو راه بيش ندارم: يا با آنان بجنگم، يا به آنچه خداوند بر پيامبرش نازل كرده است، كافر شوم!» بغات دو گروهند: ذوفئه كه داراى هسته مركزى و تشكيلات هستند و غير ذوفئه كه تشكيلات و سازمانى ندارند؛ مانند خوارج. فراريان و مجروحان گروه ذوفئه برخلاف گروه دوم تعقيب مى‌شوند.
در جنگ با بغات نخست بايد آنان را به حقّ دعوت كرد تا اتمام حجّت شود و براى رايزنى به آنان مهلت داده و از سلاح‌هاى كشتار جمعى جز در موارد اضطرارى، نبايد استفاده كرد و زنان و كودكانشان را نمى‌توان به اسيرى و اموال شخصى‌شان را به غنيمت گرفت. بغات در زمان امير مؤمنان عليه السلام پديد آمدند و سيره امام على عليه السلام در برخورد با آنان براى ما، گونه‌اى حجّت است. در انقلاب اسلامى، گروه‌هاى ضد انقلاب عليه حكومت اسلامى دست به سلاح بردند و شورش كردند كه حكم بغات بر آنان نيز جارى است.