تابستان، تنگدستى مردم، دورى جبهه، انبوهى سپاه روم و خاطره تلخ شكست مؤته اعلان بسيج عمومى كرد و همراه با سى هزار نفر عازم جبهه نبرد با روميان شد. آن حضرت، براى دفع خطر منافقان على عليه السلام را به عنوان جانشين خود در مدينه نصب فرمود تا تحرّكات منافقان را زير نظر داشته باشد. «١» هدف از اين لشكركشى، پاسخ به تعرض دشمن، خونخواهى شهيدان مؤته، تعرّض به امپراتورى روم و همپيمانانش بود. لشكر اسلام به منطقه تبوك رسيد، ولى از روميان خبرى نبود. آنان با شنيدن خبر حركت سپاه اسلام و استعداد اين سپاه و دلاورى‌هاى آنان، به سوى شمال عقب‌نشينى كرده بودند. «٢» پيامبر صلى الله عليه و آله پانزده تا بيست روز در تبوك ماند و سرانجام، با اعزام گروه‌هايى به نقاط مرز نشين و بستن پيمان عدم تعرض و گرفتن قرارداد جزيه، پيروزمندانه، به مدينه بازگشت. «٣» مهمترين ثمرات جنگ تبوك را مى‌توان به صورت زير برشمرد:
١- بازگشت فاتحانه و قدرتمندانه لشكر اسلام.
٢- امنيت يافتن نوار مرزى حكومت اسلامى.
٣- آمادگى امّت اسلامى در هر شرايطى براى مقابله با دشمنان اسلام.
٤- روشن شدن چهره منافقان، كه بخشى بزرگ از آيات ٤٢ تا ١١٠ سوره «توبه» به اين موضوع پرداخته است.
جنگ اسامة بن زيد: فشار بر روميان ادامه يافت و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله براى پايان دادن به تحريكات امپراتورى روم، لشكرى به فرماندهى اسامة بن زيد به منطقه مرزى اعزام كرد. «٤» گرچه به دليل رحلت رسول خدا صلى الله عليه و آله و تخلّف برخى مسلمانان از لشكر اسامه، وقفه‌اى در نبرد پيش آمد، ولى مسلمانان در زمان خلافت ابوبكر، به جبهه روميان حمله‌