عفو عمومى پيامبر صلى الله عليه و آله نشان داد كه اسلام در پى انتقامجويى و خونريزى نيست. اگر كسى غير از پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله پس از تحمّل آن همه جنگ‌ها و سختى‌ها، چنين فتحى نصيبش مى‌شد، هزاران نفر را از دم تيغ مى‌گذراند و از جبهه مخالف انتقامى سخت مى‌گرفت.
رسول خدا صلى الله عليه و آله در پاسخ برخى مسلمانان كه فرياد مى‌زدند: «اليوم يوم الملحمة» (: امروز روز انتقام است)، فرمود: «اليوم يوم المرحمة» (امروز، روز رحمت است). «١» سرانجام، با فتح مكّه، جبهه قريش تسليم شد و توطئه‌هايشان پايان يافت.
دوّم: جبهه يهود:
يهوديان با كوچ از سرزمين‌هاى شام و فلسطين به سرزمين پهناور حجاز، بخشى از آن را به خود اختصاص دادند و به لحاظ آن كه اهل كتاب بودند و افراد باسواد ميانشان كم نبود، بر اعراب برترى فرهنگى داشتند و از نظر اقتصادى نيز وضعشان بهتر بود. «٢» گرچه يهوديان ساكن مدينه نقش به سزايى در شناساندن پيامبر صلى الله عليه و آله به اعراب مدينه داشتند- زيرا نخست مى‌پنداشتند كه آن پيامبر از ميان بنى اسرائيل و يهود خواهد بود و به وسيله او بر اعراب پيروز خواهند شد- امّا چون رسول خدا صلى الله عليه و آله اسلام را بر آنان عرضه داشت، به خاطر نژادپرستى و به بهانه‌هاى واهى از پذيرش اسلام سرباز زدند و بناى مخالفت گذاشتند. «٣» زيرا اسلام را با منافع دنيوى و اهداف سلطه‌طلبانه خود در تضاد مى‌ديدند.
يهوديان نه تنها اسلام را نپذيرفتند، بلكه به دشمنانى كينه‌توز تبديل شدند كه از هيچ توطئه و خيانت و جنايتى عليه پيامبر صلى الله عليه و آله و مسلمانان دريغ نمى‌ورزيدند.
با اين كه رسول خدا صلى الله عليه و آله با امضاى قراردادى، آنان را در عقايد شان آزاد گذاشته و زمينه بهره‌مندى از حقوق و زندگى مسالمت‌آميز در كنار مسلمانان را بر ايشان فراهم ساخت و به مسلمانان نيز سفارش كرد كه در پيمان خود با يهوديان وفادار بمانند، «٤» آنان‌