در همان ساعات نخستين حمله، لشكر اسلام پيروز شد و مشركان پا به فرار گذاشتند. كه اين پيروزى وامدار جانبازى اميرمؤمنان نيز بود. «١» ولى بيشتر افراد مستقر در تنگه، با ديدن فرار دشمن موضع بسيار مهمّ خود را رها كردند به جمع‌آورى غنائم پرداختند. خالد بن وليد با دويست سوار كه در پى چنين فرصتى بود، بر دوازده نفر باقيمانده حمله برد و با شهادت آنان از پشت به مسلمانان حمله كرد. ابوسفيان بار ديگر افرادش را گرد آورد و به مسلمانان حمله برد. در اين نبرد هفتاد تن از مسلمانان به شهادت رسيدند و ديگر مسلمانان پا به فرار گذاشتند.
هنگامى كه صفوف مسلمانان به هم ريخته و پيامبر خدا (ص) تنها در ميدان مانده بود، كسى كه چون پروانه بر گرد شمع وجود رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌چرخيد و از وى دفاع مى‌كرد و گروه‌ها و دسته‌هاى دشمن را از آن حضرت دور مى‌كرد، اميرمؤمنان عليه السلام بود.
اين فداكارى و ايثارگرى چنان ارزشمند بود كه جبرئيل امين آن را به پيامبر صلى الله عليه و آله تبريك گفت. و منادى غيبى در ميان زمين و آسمان فرياد برآورد:
«لا سَيْفَ الَّا ذُوالْفَقارِ لا فَتى‌ الَّا عَلِىٌّ» شمشيرى جز ذوالفقار و جوانمردى جز على (ع) نيست.
و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله درباره على عليه السلام فرمود:
«عَلِىٌّ مِنّى‌ وَ انَا مِنْ عَلِىٍّ» «٢» على از من است و من از على.
اميرمؤمنان عليه السلام آن لحظه‌هاى حسّاس را چنين تشريح مى‌كند:
هنگامى كه لشكر قريش بر ما حمله كرد، انصار و مهاجر، راه خانه خود را گرفتند و من با بيش از هفتاد زخم، از پيامبر (ص) دفاع مى‌كردم. «٣» مهم‌ترين عوامل شكست: مهم‌ترين عوامل شكست پس از پيروزى لشكريان اسلام، از زبان قرآن كريم عبارتند از: