اعتبار عقلانى اقتضاء مى‌كند كه آيه سوره حج اوّلين «١» آيه در مورد جهاد باشد. براى اينكه به صراحت، كلمه اجازه در آن آمده است. به علاوه زمينه‌چينى شده و مردم را بر جهاد تهييج و دل‌ها را تقويت و با وعده نصرت به طور اشاره و تصريح، آنان را ثابت‌قدم نموده و رفتارى را كه خدا با اقوام ستمگر گذشته نموده، يادآور شده است و همه اينها از لوازم تشريع احكام مهمّ و بيان و ابلاغ براى اولين بار آن است. «٢» چرا جهاد در مدينه تشريع شد؟
به چند دليل جهاد در مدينه بر مسلمانان واجب شد:
١- تعداد مسلمانان در مدينه زياد بود و بر تعداد آنان نيز افزوده مى‌شد.
٢- پيامبر صلى الله عليه و آله در مدينه حكومتى تشكيل داد و وسائل و ابزار مبارزه و پيكار با دشمنان را فراهم ساخت. و چون مدينه از مكه فاصله زيادى داشت، سازماندهى نيروها، و جمع‌آورى عده‌و عُدّه با فراغت خاطر صورت مى‌گرفت. «٣» ٣- با هجرت مسلمانان به مدينه و اذيت و آزارهايى كه از مشركان متحمل شده بودند، انگيزه جهاد و مبارزه و دفاع در آنان تقويت شده بود.
جهاد در دوران پيامبر (ص)
پس از هجرت رسول گرامى صلى الله عليه و آله به مدينه و تشكيل حكومت اسلامى، توطئه و فتنه دشمنان اسلام شديدتر شد، به خصوص مشركان و يهوديان كه از همه كينه توزتر و خشن‌تر «٤» بودند. آنان، كه نمى‌توانستند پيشرفت و قدرت روزافزون اسلام و گرايش‌