١- شمار مسلمانان در مكّه به اندازه‌اى اندك بود كه عملًا قيام مسلّحانه مفهومى جز خودكشى نداشت.
٢- دشمن از نظر نيرو و امكانات و تجهيزات، بسيار نيرومند بود.
٣- مكّه پايگاه اصلى قدرت‌هاى ضد اسلامى قريش، بت‌پرستان و سران مشرك بود و مبارزه در آن جا ممكن نبود. «١» ٢- تشريع جهاد در دوران مدنى‌ با هجرت رسول خدا و مسلمانان از مكّه به مدينه و ايمان آوردن شمارى بسيار از مردم آن ديار، پيامبر صلى الله عليه و آله توانست حكومت اسلامى تشكيل دهد و با سازماندهى مسلمانان، نيروى دفاعى لازم را براى حفاظت از نظام اسلامى آماده سازد.
نخستين آيه جهاد مسلّحانه در مدينه بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شد و مسلمانان با پشت سر گذاشتن دوران سخت تحمل شكنجه‌ها و صبر و سكوت، اجازه يافتند كه مسلّحانه در برابر مشركان و دشمنان خود به جهاد و دفاع برخيزند و با آنان بجنگند.
«أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتِلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى‌ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ الَّذينَ اخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ بِغَيْرِ حَقِّ الَّا انْ يَقُولُوا رَبُّنَا اللَّهُ» «٢» به كسانى كه جنگ بر آنان تحميل شده، اذن جهاد داده شد زيرا بر آنان ستم رفته است، و خدا بر ياريشان تواناست. همان كسانى كه به ناحق از خانه و شهر خود اخراج شدند جز آن كه مى‌گفتند: پروردگار ما خداوند است.
امام باقر عليه السلام در اين باره مى‌فرمايد:
پيامبر صلى الله عليه و آله مأذون به جهاد نبود، تا اين كه آيه مذكور نازل شد و جبرئيل، خود شمشير بر كمر آن حضرت بست. «٣» علامه طباطبائى در تفسير آيه مى‌گويد: