خودتان و من نيز بر دين خودم.» البته اين پاسخ به معناى تأييد بت‌پرستى نبود، بلكه گونه‌اى طعن به بت‌پرستان بود. «١» ج- موعظه و جدال احسن: قرآن كريم براى رويارويى با مشركان، بت‌پرستان، يهوديان و مخالفان اسلام در دوران مكّى چنين دستور مى‌دهد:
«ادْعُ إِلَى‌ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِ وَهُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ» «٢» با حكمت و اندرز نيكو، به راه پروردگارت دعوت نما و با آنان به روشى كه نيكوتر است، استدلال و مناظره كن! چند دستور در اين آيه شريفه آمده است:
١- دعوت با حكمت كه عبارت از دانش و منطق و استدلال است؛ ٢- دعوت با اندرزهاى نيكو؛ ٣- مناظره نيكو (خالى از توهين و تحقير) «٣».
د- تزكيه و تعليم‌ دوران سيزده سال مكّه، دوران سازندگى معنوى بود. پيامبر صلى الله عليه و آله مى‌كوشيد تا با تعليمات پى در پى از همان عناصر عصر جاهليت، انسان‌هايى خداجو و آگاه بسازد كه در برابر بزرگ‌ترين حوادث روزگار، از هيچ‌گونه فداكارى دريغ نورزند. اگر دوران مكّه نبود، هيچ‌گاه آن پيروزى‌هاى بزرگ دوران مدينه نصيب مسلمانان نمى‌شد. دوران مكّه دوران دانش‌اندوزى و ورزيدگى و آمادگى و تقويت ايمان مسلمانان بود. به همين دليل، حدود ٩٩ سوره از ١١٤ سوره قرآن در مكه نازل شده‌اند كه بيشتر جنبه عقيدتى و ايمانى دارند. «٤» مى‌توان گفت كه در دوران رسالت پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله شرايط جهاد مسلّحانه به دلايل زير در مكّه نبود: