نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضاً أَرْبَاباً مِنْ دُونِ اللّهِ فَإِن تَوَلَّوا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ» «١» بگو: «اى اهل كتاب! بياييد به سوى سخنى كه ميان ما و شما يكسان است، كه جز خداوند يگانه را نپرستيم و چيزى را همتاى او قرار ندهيم؛ و بعضى از ما، بعض ديگر را- غير از خداى يگانه- به خدايى نپذيرد.» اگر به اين دعوت پاسخ مثبت ندهند، به پرداخت جزيه دعوت مى‌شوند و چنانچه به يكى از اين دو پيشنهاد منطقى و عادلانه تن در دهند، ديگر جنگى صورت نمى‌گيرد و زندگى مسالمت‌آميزى در كنار مسلمانان خواهند داشت، «در غير اين صورت، بايد با آنان جنگيد:
«قَاتِلُوا الَّذِينَ لَايُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلَا بِالْيَوْمِ الآخِرِ وَلَايُحَرِّمُونَ مَاحَرَّمَ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَلَا يَدِينُونَ دِينَ الْحَقِّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حَتَّى‌ يُعْطُوا الْجِزْيَةَ عَن يَدٍ وَهُمْ صَاغِرُونَ»» با كسانى از اهل كتاب كه نه به خدا و نه به روز جزا ايمان دارند و نه آنچه را خدا و رسولش تحريم كرده است، حرام مى‌شمرند و نه آيين حق را مى‌پذيرند، پيكار كنيد تا زمانى كه با خضوع و تسليم، جزيه را به دست خود بپردازند! بنابر اين، در صورتى با اهل كتاب جنگ مى‌شود كه نه به دعوت مسلمانان گوش دهند و نه جزيه پرداخت كنند؛ چنان كه امام صادق عليه السلام از پيامبر (ص) نقل فرموده است:
اگر اهل كتاب از پذيرفتن اسلام و هجرت خوددارى كردند، آنان را به پرداخت جزيه همراه با تسليم و خضوع دعوت كن. اگر جزيه پرداختند، از آنان بپذير و رهايشان ساز و اگر حاضر به پرداخت جزيه نشدند، از خداوند متعال براى درهم شكستن آنان كمك بگير و در راه خدا با آنان چنان كه شايسته است، جهاد كن. «٣» روابط مسلمانان با مشركان و ملحدان: در روابط با جامعه شرك و الحاد، كه به هيچ‌