فصل پنجم: عوامل پيروزى و شكست‌ جنگ و كارزار، ميدان كشمكش و تلاش براى پيروزى بر حريف است. هر طرف، براى مغلوب ساختن جبهه مقابل و كسب برترى و پيروزى از عواملى كمك مى‌گيرد.
عوامل پيروزى و شكست بر «عوامل مادّى» و «عوامل معنوى» تقسيم‌پذير است.
١- عوامل مادّى‌ ١- نيروى انسانى (: فرمانده و فرمانبر)
الف- فرمانده: نقش فرمانده و رهبر در اداره امور سپاهيان و جنگ بر كسى پوشيده نيست. سپاهيان هر چند از نظر كمى و كيفى در سطحى بالا باشند، بدون فرمانده واجد شرايط، به دشوارى مى‌توانند به اهداف خويش نايل آيند. اگر بگوييم نيروها به مثابه صفرهايى هستند كه به تنهايى مفهومى نمى‌يابند و فرماندهى بمنزله عددى است كه به آن‌ها اعتبار و توان مى‌بخشد، سخن به گزاف نگفته‌ايم، گرچه فرمانده نيز بدون فرمانبران لايق هرگز نمى‌تواند كارى از پيش ببرد.
سيره معصومين عليهم السلام، گوياى ضرورت وجود فرمانده در جنگ است. رسول خدا صلى الله عليه و آله در همه نبردهايى كه به‌طور مستقيم شركت مى‌نمود، خود، فرماندهى را برعهده مى‌گرفت، در غير اين صورت، فرماندهى لايق براى نيروها نصب مى‌كرد. در