مى‌كنيم، نه جهاد يك شقّش اين است كه در مقابله با دشمن باشد.» «١» «تلاش و كوشش توأم با سختى»، «مقابله با دشمن و دفع هجوم وى» و «اعتلاى اسلام و در راه خدا بودن» عوامل تعيين كننده در معناى اصطلاحى جهاد هستند.
اقسام جهاد جهاد به اعتبار «دشمن»، «نوع هجوم و مقابله» و «ارزش و اهميت»، اقسامى دارد. از قبيل: «جهاد اكبر»، «جهاد اصغر»، جهاد ابتدايى»، «جهاد دفاعى»، «جهاد فرهنگى»، «جهاد اقتصادى»، «جهاد سياسى».
جهاد براى دفع هر موجودِ «شرّآفرين» ى است كه بخواهد به انسان زيان برساند؛ مانند شيطان كه مى‌كوشد انسان را گمراه سازد. و نفس امّاره كه آدمى را به بدى‌ها فرا مى‌خواند. «٢» و دشمنانى كه بندگى و ذلّت انسان‌ها را مى‌طلبند.
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله مصاف با دشمن بيرونى را «جهاد اصغر» و مخالفت با هواى نفس را «جهاد اكبر» ناميده به رزمندگانى كه از جنگ بازگشته‌اند فرموده است:
«مَرْحَبًا بِقَوْمٍ قَضَوُا الْجَهادَ الْاصْغَرِ وَ بَقِىَ عَلَيْهِمُ الْجِهادَ الْاكْبَرِ» آفرين بر مردمى كه جهاد كوچك را انجام داده‌اند، ولى جهاد اكبر همچنان بر عهده ايشان باقى است.
«پرسيدند: اى رسول خدا! جهاد اكبر چيست؟» فرمود: «جهاد النفس» (مبارزه با اشتهاى سيرى ناپذيرى نفس) «٣» مفسران نيز واژه جهاد در برخى آيات را اعمّ از جهاد با نفس و جهاد با دشمن دانسته‌اند.