فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤١٤ - تداخل اسباب و مسبّبات
در شكِ در تداخل مسبّبات بنابر قول به عدم تداخل اسباب (بدين معنا كه اكتفا به يك مسبّب از مسبّبات متعدّد مورد شك قرار گيرد) قاعده اشتغال(-->قاعده اشتغال)جارى مىشود و نتيجه آن عدم تداخل مسبّبات و درنهايت عدم جواز اكتفا به يك مسبّب است.(٤)
٢. بعد فقهى:موضوع تداخل و عدم تداخل اسباب و مسبّبات از مباحث مطرح در بابهاى مختلف فقهى است كه به نمونههايى از آن در چند باب اشاره مىكنيم.
طهارت:اگر چند سبب ـ مانند ادرار، خواب و خروج باد معده ـ براى وضو جمع شود يك وضو به نيّت تقرّب كافى است؛ ليكن برخى گفتهاند: كفايت يك وضو از باب تداخل نيست؛ زيرا همه اسباب يادشده يك اثر دارد و آن حدث است؛ يعنى حالتى كه مكلّف با وجود آن نمىتواند وارد نماز شود. رفع اين اثر نسبت به يكى از اسباب به مثابه رفع آن نسبت به همه اسباب است.(٥)
در صورتى كه چند غسل بر عهده مكلّف باشد، غسلها يا همه واجباند يا مستحب و يا برخى واجب و برخى مستحب. در صورت نخست يا در ميان غسلها غسل جنابت وجود دارد يا ندارد. در صورت اوّل يك غسل به نيّت جنابت از همه غسلها كفايت مىكند. همچنين يك غسل به نيّت همه و بنابر مشهور، يك غسل به نيّت مطلق رفع حدث. در كفايت يك غسل به نيّت يكى از غسلها غير از غسل جنابت همچون غسل حيض، اختلاف است.
در صورت دوم (كه غسل جنابت در ميان غسلها وجود ندارد) اگر به نيّت همه و نيز بنابر مشهور به نيّت مطلق رفع حدث، يك غسل انجام گيرد كفايت مىكند. اگر يكى از غسلها را نيّت كند، در كفايت آن اختلاف است.
اگر همه غسلها مستحب، يا برخى واجب و برخى مستحب باشند در كفايت يك غسل از همه اختلاف است.(٦)
صلات:نافله نماز مغرب چهار ركعت (دو نماز دو ركعتى) است. در اينكه نماز غفيله(-->نماز غفيله)و نيز دو ركعت نماز ديگرى كه بين نماز مغرب و عشا بدان