فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٣٤ - تمكين
تمكين از حقوق واجب شوهر بر زن است و در صورت خوددارى زن از آن بدون عذر، نفقه او به سبب تحقق نشوز(-->نشوز)بر شوهر واجب نخواهد بود.
البتّه در فقه، اين بحث مطرح است كه آيا نفقه زوجه به صرف عقد دائم بر زوج واجب مىشود يا منوط به تمكين وى پس از عقد است؟ مشهور، قول دوم است.(٢)برخى قول اوّل را برگزيده و افزودهاند تنها با ظهور نشوز، نفقه از عهده شوهر ساقط مىشود؛ بنابر اين در فرض عدم تحقق نشوز با عدم تمكين، تأمين نفقه بر شوهر واجب خواهد بود، هرچند ـ به عللى مانند درخواست نكردن شوهر ـ تمكين حاصل نشده باشد.(٣)
زن، پس از عقد و پيش از دريافت مهر مىتواند از تمكين خوددارى كند، به شرط آنكه مهرش نقد و امتناع، قبل از آميزش باشد.(٤)برخى، توانايى شوهر در پرداخت مهر را نيز بر شرايط يادشده افزوده و گفتهاند: اگر شوهر قدرت پرداخت مهر را نداشته باشد، زن حقّ امتناع از تمكين ندارد.(٥)بر اصل حكم، ادعاى اجماع شده است؛ ليكن برخى آن را نپذيرفته و گفتهاند: هر يك از زن و شوهر مكلّف به وظيفه خويش است؛ زن به تمكين و مرد به پرداخت مهر و هيچكدام بر ديگرى توقّف ندارد و هركدام به وظيفه خود عمل نكند، مرتكب معصيت شده است.(٦)
در ازدواج موقّت، استقرار همه مهر، متوقّف بر تمكين زن در تمامى مدّت تعيين شده در عقد است.(٧)
در موارد حرمت آميزش(-->آميزش)يا حرمت مطلق استمتاع(-->استمتاع)تمكين نيز بر زن حرام است.
ساير احكام
تمكين كودك و ديوانه نسبت به پوشيدن حرير بنابر مشهور بر ولىّ آنان حرام نيست؛ هرچند كراهت دارد.(٨)
آيا بر ولىّ يا غير ولىّ كودك، تمكين او نسبت به لمس خطوط قرآن حرام است يا جايز؟ برخى به حرمت و برخى ديگر به جواز آن قائل شدهاند.(٩)
تمكين كودكان، ديوانگان و بردگان نسبت به ايستادن در صف اوّل نماز جماعت كراهت دارد.(١٠)تمكين كافران حتى اهل كتاب(-->اهل كتاب)نسبت به