فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٥٨ - پرنده
پرندگان، داراى اجناسى گوناگون هستند، خريد و فروش هرجنس به غير آن جنس ـ مانند معامله يك كيلو گوشت كبك با دو كيلو گوشت مرغ ـ ربا(-->ربا)به شمار نمىرود؛ ليكن معامله با همجنس ـ مانند فروختن يك كيلو گوشت مرغ گوشتى در برابر يك كيلو و نيم گوشت مرغ تخمى ـ ربا و حرام است.
ملاك و معيار در همجنسى، اتحاد در اسم است؛ ولى در كبوتر اختلاف شده كه آيا همه انواع آن يك جنس به شمار مىروند يا هر كدام كه اسمى خاص دارد، مانند ورشان (كبوتر صحرايى) با نوع ديگر كه به اسمى ديگر خوانده مىشود، مانند فاخته، دوجنس محسوب مىگردند؟(٣٠)
١٠. سرقت پرندگان:مضمون برخى روايات عدم جريان حدّ سرقت(-->سرقت)در خصوص سرقت پرنده است. بنابر ادّعاى برخى، فقها به اين روايات عمل نكردهاند؛(٣١)ليكن برخى از معاصران با استناد به آنها فتوا به عدم قطع دست سارق پرنده دادهاند.(٣٢)
١١. ساير احكام:اگر پرنده در آب چاه بميرد هفت دلو از آن كشيده مىشود. البتّه بسيارى از فقها عنوان پرنده را در اينجا به كبوتر و شترمرغ و جز آن از پرندگانى كه از نظر جسم بين آن دو هستند تفسير كردهاند. اگر گنجشك ـ و به نظر برخى همسان آن از نظر جسم ـ در آب چاه بميرد يك دلو كشيده مىشود. البتّه كشيدن آب از چاه به نظر مشهور متأخّران مستحب است(٣٣)(-->نزح).
كسى كه درِ قفسِ پرندهاى را كه مال ديگرى است باز كند و پرنده از قفس بيرون رود، درصورت تلف شدن يا عدم بازگشت آن ضامن است.(٣٤)صاحب پرنده نسبت به دانهاى كه پرنده از مال ديگرى خورده ضامن نيست.(٣٥)جوجه پرندهاى كه قدرت پرواز ندارد اگر با تير يا به وسيله حيوان كشته شود حلال نيست.(٣٦)برداشتن جوجه پرنده از لانهاش مكروه است.(٣٧)
(-->بال)(-->پر)(-->پرواز)