إرشاد القلوب ت مسترحمی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ١١١ - باب يازدهم در توبه و شرايط آن
و على و فاطمه و حسن و حسين برگزيدگان از خلقند، پس خدا را بحق ايشان قسم دادند تا توبه ايشان قبول شد.
و براى توبه چهار شرط است: (اول) قلبا پشيمان بودن (دوم) عزم و تصميم بر ترك گناه (سوم) اداى حقوق نمودن كه بر انسان است (چهارم) ترك نمودن گناه از تمام اعضا و جوارح.
و توبهكننده از گناهان مانند كسى است كه هيچ گناهى از براى او نباشد، و هر كه اصرار داشته باشد بمعصيت و استغفار هم بنمايد استهزاء بخود ميكند و شيطان باو سخريه مينمايد، و هر گاه كسى توبه كند بعد از آن گناه نمايد و باز توبه نمايد براى مرتبه چهارم او را جزء دروغگويان مينويسند، (كه آيات دهم تا سيزدهم سوره مطففين شامل حال او است) و گفتهاند بعضى از بزرگان كه خود را وصى خود قرار بده و ديگران را وصى خود مگردان و ملامت نكن وصى خود را بر تضييع نمودن وصيتهاى تو بلكه خويشتن را ملامت كن چون خود ضايع كردهاى آن را در حال زنده بودنت.
و مرويست كه شخصى در خدمت حضرت امير المؤمنين ٧ گفت أستغفر اللَّه. آن حضرت فرمود: مادرت بعذات بنشيند و بر تو بگريد آيا ميدانى حقيقت استغفار چيست؟ بدرستى كه استغفار درجه عليّين است و بر مجموع شش معنى واقع مىشود: (اوّل) پشيمانى بر گذشته (دوّم) عزم بر ترك گناه در مدت العمر (سوم) ادا كردن حقوق مردم (چهارم) قضا كردن هر واجبى كه فوت شده (پنجم) گداختن هر گوشتى كه از حرام روئيده بحزن و ألم تا پوست باستخوان چسبد و گوشت تازه برويد (ششم) ألم و زحمت طاعت و عبادت ببدن چشانيدن بازاء آنچه از شيرينى معصيت