اسرار الشهود فى معرفه الحق المعبود - اسيري لاهيجي، شمس‌الدين محمد - الصفحة ٥٣ - در بيان آنكه هر صفت كه بر دل غالب مىگردد و دل به حسب جامعيت كه دارد عين آن مىنمايد

اصل انسان در حقيقت خود دلست‌

باقى اعضا همه فرعش شدست‌

داد پيغمبر از اين معنى خبر

گفت حق را نيست بر صورت نظر

هم نظر نبود به اعمال شما

شد دل انسان نظرگاه خدا

هست منظور خدا نيات تو

آن دل پر نفى و پر اثبات تو

گر دلت نيك است شد افعال نيك‌

دل چو بد شد فعل بد گردد وليك‌

شد صلاح دل صلاح اين بدن‌

نيست كس را اندرين معنى سخن‌

دل چو فاسد گشت انسان فاسدست‌

گر حريف باده و گر عابدست‌

گر به صورت متقى و زاهدست‌

بد بود زيرا دلش با شاهدست‌

ظاهرا معمور و در باطن خراب‌

او به صورت آب و در معنى سراب‌

اهل دل از دل سعادت يافتند

خنگ دولت سوى بالا تاختند

نقش غير از لوح دل شستند پاك‌

جامه هستى خود كردند چاك‌

از وصال دوست شاد و خرم‌اند

واصل جانان و با جان همدم‌اند

هر كرا دل نيست او بى‌بهره است‌

در جهان از بينوايى شهره است‌

رو به اسفل دارد او چون گاو و خر

نيستش كارى بغير از خواب و خور

حق همى گويد كه ايشان فى‌المثل‌

همچو گاوند و چو خربل هم اضل‌

بى‌نصيب از هر كمالند آن گروه‌

غافل از ارباب حالند آن گروه‌

اهل دل شو اهل دل شو اهل دل‌

ورنه همچون خر فرومانى به گل‌

هر كرا دل نيست گوهرجانش مباد

هر كه بى‌سر گشت سامانش مباد

هر كرا باشد دل چون آينه‌

حق همى بيند درون آينه‌

در چنين دل مى‌توان ديدن عيان‌

آنچه پنهانست از خلق جهان‌

از غبار غير دل را صاف كن‌

تا جمال يار بينى بى‌سخن‌

بر در دل باش دايم پاسبان‌

غير او مگذار در دل يك زمان‌

مقصد و مقصود خلقت اين دلست‌

هر چه مى‌جويى از اين دل حاصلست‌

هر چه عارف داند از دل خوانده است‌

از كتاب و درس دست افشانده است‌

اين سخن زاستفت قلبك جو نشان‌

تا بدانى علم عارف را بيان‌ ١٨٢