اسرار الشهود فى معرفه الحق المعبود - اسيري لاهيجي، شمس‌الدين محمد - الصفحة ٢٠٠ - حسن بصرى

در كتابهاى صوفيه حالات و سخنان مؤثر و لطيف از او نقل شده است.

بايزيد بسطامى‌

از مشايخ بزرگ صوفيه و از مشهورترين عرفاى ايران. از زندگى او اطلاع چندانى در دست نيست. گويند جدش گبر و از بزرگان بسطام بود و مسلمان شد. بايزيد، بعد از مدتها سياحت و رياضت كشيدن، به بسطام باز آمد. بيشتر عمر خود را در آنجا گذرانيد و در همانجا به سال ٢٦١ يا ٢٦٤ ق درگذشت.

بايزيد معتقد به وحدت وجود و ظاهرا نخستين كس در اسلام بود كه قائل به فنا بود. پيروان او را طيفوريه و بسطاميه گويند. وى شخصا اثر مكتوبى از خود به جا نگذاشته است؛ اما سخنان او را پيروان و مريدانش گرد آوردند. قريب پانصد بند از گفته‌هاى او به ما رسيده است. مقبره او در بسطام معروف است.

جنيد بغدادى‌

ابو القاسم بن جنيد بن محمد بن جنيد، ملقب به سيد الطايفه صوفى مشهور. وى در بغداد تولد يافت، ليكن اصلش از نهاوند است. خواهرزاده سرى سقطى، صوفى معروف، است. گويند سى بار پياده به حج رفت. در بغداد به سال ٢٩٧ يا ٢٩٨ ق درگذشت. در كتابهاى صوفيه حالات و سخنان جالب و مؤثر از او نقل شده است.

حسن بصرى‌

ابو سعيد حسن بن ابى الحسن يسار بصرى، از بزرگان تابعين و از مشاهير زهاد عهد اموى. پدر وى از اسراى ميسان بود، و خود وى نيز از موالى به شمار مى‌آمد. حسن در مدينه به سال ٢١ ق به دنيا آمد و در وادى القرى نشو و نما يافت. پس از آن به بصره رفت و آنجا اقامت‌