اسرار الشهود فى معرفه الحق المعبود - اسيري لاهيجي، شمس‌الدين محمد - الصفحة ٤٩ - در بيان حقيقت قلب انسانى و جامعيت او و اشارت بدانكه در انفس، دل مظهر علم الهى است و به مثابه لوح محفوظ است كه ما وسعنى ارضى و لاسمائى ولكن وسعنى قلب عبدى المومن ١٧٩ النقى التقى و تفصيل سخن بايزيد بسطامى كه لو ان العرش و ما حواه الف الف مرة فى زاويه

حق نگنجد در زمين و آسمان‌

در دل مؤمن بگنجد اين بدان‌

در دل صافى توان ديدن عيان‌

آنچه پنهان است از خلق جهان‌

جمله عالم جرعه نوش جام دل‌

از مكان تا لامكان يك گام دل‌

ريخت ساقى بحرها در كام دل‌

هم نشد سيراب درد آشام دل‌

مخزن اسرار را دل شد كليد

گنج مخفى هست اندر دل پديد

هفت دريا را به يكدم در كشيد

مى‌زند او نعره هل من مزيد

ساقى و خم خانه را يك جرعه كرد

تشنه لب هر دم برآورد آه سرد

تاب نور حق ندارد غير دل‌

جاى كرده مغبچه در دير دل‌

صد هزاران آسمان و آفتاب‌

مشترى و تير و زهره ماهتاب‌

صد زمين و كوه و دشت و بحر و بر

اينكه مى‌بينى دو صد چندين دگر

هست از درياى دل يك قطره‌اى‌

در فضاى دل نمايد ذره‌اى‌

وسعت دل برتر است از هرچه هست‌

مظهر علم الهى دل شدست‌

ملك دل را كس نديده غايتى‌

در احاطه حق دل آمد آيتى‌

شهرهاى ملك دل را حصر نيست‌

پيش شهر دل دمشق و مصر چيست‌

قصرهاى شهر دل از گوهرست‌

فرش و ديوارش همه سيم و زرست‌

هريكى شهرى از آن صد عالمى‌

ساكن هريك دگرگون آدمى‌

خلق هر شهرى به رنگ ديگرست‌

آن يكى سرخ و دگر يك اصفر است‌

آن يكى رنگش فروزان همچو ماه‌

رنگ آن يك زرد گشته همچو كاه‌

آن يكى نيلى و ديگر گون سفيد

گشته رنگ هر يكى نوعى پديد

وان دگر يك را بود رنگش سياه‌

از چه از بسيارى جرم و گناه‌

خلق هر شهرى به نوعى آمدست‌

هر يكى مشغول يك كارى شده است‌

روى خلقى گشته تابان همچو خور

زشت گشته روى آن خلق دگر

آن يكى شهرى پر از غلمان و حور

گشته خلق شهر ديگر غرق نور

خلق شهرى واله روى نكو

خلق شهر ديگرش در گفت‌وگو

خلق شهرى مست ديدار خدا

خلق آن ديگر شده مست هوى‌

خلق شهرى گشته از مى جمله مست‌

خلق شهرى محتسب دره به دست‌

خلق شهرى غرقه دريا شده‌

از عطش در موج دريا آمده‌