اسرار الشهود فى معرفه الحق المعبود - اسيري لاهيجي، شمسالدين محمد - الصفحة ١٩٠ - توضيحات
سريه فلما رجعوا قال مرحبا بقوم قضوا الجهاد الاصغر و بقى عليهم الجهاد الاكبر. قيل يا رسول اللّه و ما الجهاد الاكبر قال جهاد النفس ثم قال صلى اللّه عليه و آله افضل الجهاد من جاهد نفسه التى بين جنبيه.
______________________________ (١٧٩) ص ٤٨ عنوان پس از ب ٨:
ما وسعنى ارضى و لا سمائى ولكن وسعنى قلب عبدى المؤمن، يعنى گنجايش ندارد مرا نه زمين و نه آسمان وليكن گنجايش دارد مرا قلب بنده مؤمنم. در احاديث مثنوى، به نقل از كتب مختلف، اين حديث به صور ديگر ضبط شده. از جمله به نقل از احياء علوم الدين چنين آمده است: لم يسعنى ارضى و لا سمائى و وسعنى قلب عبدى المؤمن اللين الوادع.
مولوى گفته:
|
گفت پيغمبر كه حق فرموده است |
من نگنجم هيچ در بالا و پست |
|
|
در زمين و آسمان و عرش نيز |
من نگنجم اين يقين دان اى عزيز |
|
|
در دل مؤمن بگنجم اى عجب |
گر مرا جويى در آن دلها طلب |
|
در اين عنوان، كلام ذيل نيز از بايزيد بسطامى نقل شده. لو ان العرش و ما حواه الف الف مرة فى زاوية من زواياء قلب العارف ما احس بها، يعنى اگر عرش و آنچه در آن هست هزار هزار بار در گوشهاى از گوشههاى قلب عارف قرار گيرد احساس نخواهد كرد.
(١٨٠) ص ٤٨ ب ١٢:
|
استفاده گر كنى زان دل بكن |
تا بيابى تو علوم من لدن |
|
علم لدنى يعنى علمى كه بنده از خدا آموزد بدون واسطه ملك و يا پيغمبرى و علمى است كه اهل قرب را به تعليم الهى و تفهيم ربانى معلوم و مفهوم شود. آيات چندى در قرآن كريم ناظر بدان است، از جمله آيه ٦٥ از سوره كهف: آتَيْناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً، يعنى داده بوديمش رحمتى را از نزد خود و آموخته بوديمش از نزد خود دانش را.
همچنين است آيه يك از سوره هود.