اسرار الشهود فى معرفه الحق المعبود - اسيري لاهيجي، شمس‌الدين محمد - الصفحة ٥١ - در بيان حقيقت قلب انسانى و جامعيت او و اشارت بدانكه در انفس، دل مظهر علم الهى است و به مثابه لوح محفوظ است كه ما وسعنى ارضى و لاسمائى ولكن وسعنى قلب عبدى المومن ١٧٩ النقى التقى و تفصيل سخن بايزيد بسطامى كه لو ان العرش و ما حواه الف الف مرة فى زاويه

لى مع اللّه شرح اين حالت كند

تا مبادا منكرى طعنه زند

اينكه گفتم وصف آن صاحبدلست‌

كز دو عالم برتر او را منزلست‌

واجب و ممكن همه در دل نمود

جان و دل بيرون ز عقل و فهم بود

آنچه از احوال دل كردم بيان‌

قطره‌اى ميدان ز بحر بيكران‌

آنچه روشن شد به من احوال دل‌

گر بگويم شرح آن گردد خجل‌

كى به تحرير و به تقرير و بيان‌

زان معانى شمه‌اى گفتن توان‌

گر از آن بسيار گويم اندكى‌

كى كجا فهمد بغير آن يكى‌

كو جهان را سر بسر نابود ديد

باده جام فنا را در كشيد

محو شد در پرتو نور احد

كار او بالاست از فهم و خرد

نيست جز وى مركز دور جهان‌

داير از وى گشته پيدا و نهان‌

بر همه خلقان رحيم و راحم است‌

در بقاى صرف دايم قايم است‌

اوست بينا جمله كورند و كبود

او سميع و ديگران كر در شنود

متصف گشته به اوصاف خدا

اهل جود و صاحب صدق و صفا

مى‌كند جولان به ملك لامكان‌

بى‌نشان بيند عيان اندر عيان‌

هر دو عالم را به نور دوست ديد

دوست را مغز و جهان را پوست ديد

او عليم و ديگران نسبت به او

جاهل و سرگشته با جهل دو تو

صاحب قلب سليم از غير حق‌

كس ندارد در يقين بر وى سبق‌

گشته عالم بهر او آيينه‌اى‌

مرغ روحش را دو عالم چينه‌اى‌

صاحب تمكين شده در قرب ذات‌

اهل تلوين در ظهورات صفات‌

در دو عالم ذات حق بيند عيان‌

كرده در هر مظهرى وصفى بيان‌

دل مسمى زان سبب آمد به قلب‌

كوبه تقليب است در شادى و كرب‌

گه به طوف عالم علوى رود

گه مطافش عالم سفلى شود

اين تقلب علت از وجهى نكو

هم ز وجه بد شمر حيله مجو

گاه محض عقل گردد گاه نفس‌

گه ملك گردد گهى چون ديو نحس‌

گه مجرد مى‌شود گه منطبع‌

گاه واصل مى‌شود گه منقطع‌

گه منزه از همه عيب است و نقص‌

گه ز غم نالان گه از شادى به رقص‌

هر زمان دارد ز حق شأنى دگر

هر نفس آرد سر از جايى بدر