دانشنامه تهران بزرگ - مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی - الصفحة ٩٧٢ - سبو کوچک، حمام تاریخی
سبو کوچک، حمام تاریخی
نویسنده (ها) : ناصر پازوکی طرودی
آخرین بروز رسانی : پنج شنبه ٥ تیر ١٣٩٩
تاریخچه مقالهسبوکوچک، حمام تاریخی \ hammām-e tārīxī-ye sabū kūčak \ ، حمامی کهن در روستای سبوکوچک، واقع در جنوب جادۀ آسفالتۀ شهر لواسان به روستای سبوبزرگ.
این حمام تاریخی در مرکز بافت قدیمی سبوکوچک قرار دارد. ورودی حمام از سمت شمال شرقی است؛ پس از عبور از ٤ پله و انحراف به سمت چپ و پس از طی راهرو کوچک میتوان به رختکن حمام رسید. در شمال رختکن، راهرو باریک دیگری وجود دارد که از آن طریق امکان رسیدن به گرمخانه فراهم میشود. در اطراف فضای رختکن و گرمخانه طاقنماهایی وجود دارد که استفاده از حمام را راحتتر میسازد. در انتهای ضلع جنوبی گرمخانه، اطاق مستطیلشکل کوچکی وجود دارد که از کف حمام حدود دو متر پایینتر است. از این فضا برای تعبیۀ دوشهای حمام استفاده شده است، زیرا آب خزینه بر آن سوار است و امکان بهرهبرداری از آب گرم آن را ایجاد میکند.
تمام سطوح کف تا بلندی ١٢٠ سانتیمتر از سطح بدنۀ حمام با سنگ مرمر سفید پوشانده شده است. سطوح بالاتر دیوارها و سقف حمام با سیمان سفید اندود شده، و درها و پنجرههای آن آلومینیمی است. این اقدامات وضعیت حمام را مطلوبتر ساخته است.
از شواهد موجود در حمام چنین برمیآید که بنای آن یک بار در اوایل حکومت پهلوی، و بار دیگر در سالهای اولیۀ انقلاب اسلامی مرمت اساسی شده است. این مطلب را کهنسالان روستا نیز تأیید میکنند. تعمیرات صورتگرفته سبب ایجاد تغییراتی در هویت اولیۀ آن شده است. قدمت بنای حمام به اوایل حکومت قاجار بازمیگردد. حمام تاریخی روستای سبوکوچک در مهرماه ١٣٨٢ با شمارۀ ٣٦٩‘١٠ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید و مشمول قوانین حفاظتی شد.
ناصر پازوکی طرودی