افجه‌ای \ afjeʾī\ ، سید مهدی (د ١٣٢٥ ش)، نویسنده و روزنامه‌نگار مشروطه‌خواه و از قضات عالی‌رتبۀ دادگستری.
آگاهی چندانی از زادگاه و مراحل اولیۀ زندگانی افجه‌ای در دست نیست. آنچه مسلم است او فرزند بزرگ سید جمال‌الدین افجه‌ای، از علما و مشروطه‌خواهان برجسته است که همراه پدر در به ثمر رسیدن نهضت مشروطیت کوشا بود. در ١٣٢٦ ق در واقعۀ به توپ بستن مجلس، سید مهدی افجه‌ای به‌همراه پدرش جزو کسانی بود که به یاری محاصره‌شدگان مجلس شتافتند. اما قزاقها به روی آنان آتش گشودند و مانع از رسیدن این گروه به مجلس شدند. در این میان، میرزا صالح خان در خانه‌اش را باز گذاشت و سید مهدی و پدرش به همراه تنی چند از همراهانشان در آنجا پناه گرفتند و از مهلکه‌ جان سالم به‌در بردند (کسروی، ٦٥٣).
سید مهدی پس از فتح تهران به دست مشروطه‌خواهان در ١٣٢٧ ق، به عضویت حزب دموکرات ایران درآمد و از گردانندگان روزنامۀ ایران نو بود که ارگان رسمی حزب دموکرات ایران و نشریۀ مخالفان دولت وقت محسوب می‌شد؛ ازاین‌رو، در معرض هجوم و حملۀ طرف‌داران دولت قرار داشت. سرانجام این روزنامه در ٢٨ ذیحجۀ ١٣٢٩ توقیف شد. سید مهدی فردای آن روز، روزنامۀ ایران نوین را منتشر کرد که پس از تنها نشر یک شماره، توقیف شد. پس از آن در تلاشی نافرجام، روزنامۀ رهبر ایران نو را منتشر ساخت که آن هم پس از انتشار دو شماره توقیف شد (براون، ٥٢-٥٤؛ صدر هاشمی، ١/ ٣٤٧؛ مرسلوند، ١/ ٢٣٥- ٢٣٦؛ اثرآفرینان، ١/ ٢٧٧- ٢٧٨).
افجه‌ای در ١٢٩٩ ش در ماجرای نهضت جنگل، به همراه سید عبدالرحیم خلخالی و سید جلیل اردبیلی از طرف کابینۀ مشیرالدوله مأمور تماس و مذاکره با سران نهضت جنگل شد. این هیئت هم‌زمان با عقب‌نشینی واحدهای ارتش سرخ در جنگلهای تتف و سسار، با میرزا کوچک‌ خان جنگلی ملاقات کرد و پس‌ازآن به‌طور موقت، سازشی میان آنان ایجاد شد (فخرایی، ٣١٨).
سید مهدی افجه‌ای از قضات عالی‌رتبۀ کشور و تا هنگام فوتش مستشار استیناف بود. او که از نویسندگان مبارز به شمار می‌آمد، خدمات زیادی به مشروطیت ایران و به مطبوعات کشور ارائه کرد. او سرانجام در ٢٧ مرداد ١٣٢٥ ش در تهران درگذشت (صدر هاشمی، ١/ ٣٤٩).

مآخذ

اثرآفرینان، به ‌کوشش کمال حاج‌سیدجوادی و دیگران، تهران، ١٣٧٧ ش؛ صدر هاشمی، محمد، تاریخ جراید و مجلات ایران، اصفهان، ١٣٦٣ ش؛ فخرایی، ابراهیم، سردار جنگل، تهران، ١٣٥٧ ش؛ کسروی، احمد، تاریخ مشروطۀ ایران، تهران، ١٣٥٤ ش؛ مرسلوند، حسن، زندگی‌نامۀ رجال و مشاهیر ایران (١٢٩٩-١٣٢٠ ش)، تهران، ١٣٦٩ ش؛ نیز:

Browne, E., G., The Press and Poetry of Modern Persia, Los Angeles, ١٩٨٣.
حسن موسوی‌زاده